Formidabele swing bij Toumani Diabaté

Concert: Toumani Diabaté’s Symmetric Orchestra. Gehoord : 14/5 Melkweg, Amsterdam. Verder: 19/5 Paard van Troje Den Haag; 20/5 RASA Utrecht; 2/6 Zuiderpershuis Antwerpen;3/6 Music Meeting Nijmegen.

Symmetrisch? Waarom Toumani Diabaté zijn band de naam Symmetric Orchestra heeft gegeven, wordt in de Melkweg niet direct duidelijk. Want zelfs in het mars-achtige Malia Sadio, vertoont het veertienkoppige gezelschap absoluut geen formeel gedrag. Het podiumbeeld staat geen ogenblik stil en doet denken aan een uitbundige receptie, de ene komt en de ander gaat.

Alleen de kora-bespeler blijft aan zijn stoel gekluisterd omdat hij, gehandicapt door een onwillig rechterbeen, alleen kan lopen met een kruk. Dat hij de bedenker en bandleider is blijkt vooral uit zijn gebaren en het feit dat de musici hem telkens benaderen.

Net als in de westerse popmuziek geldt in West Afrika de regel dat de vocalist automatisch de bandleider is. Slagwerk is er voor de beat en de andere instrumenten zorgen voor het decor of het vullen van de gaatjes. Welkom in die laatste rol was altijd de 21-snarige kora met als klankkast een kalebas. Het lieflijke, harp-achtige geluid van dit instrument geluid zou een vocalist nooit kunnen deren.

Toen de Malinese kora-speler Toumani Diabaté eind jaren ’90 met de cd New Ancient Strings kwam, gevuld met duetten voor twee kora’s, zwegen de vocalisten echter verschrikt en wreven kora-fans zich in de handen, want wat is er mooier dan één kora? En toen vorig jaar In the Heart of the Moon verscheen met Toumani naast de onlangs overleden gitarist/vocalist Ali Farka Touré werd duidelijk dat de kora zich met glans had bevrijd van zijn suffe twinkel-imago.

Toumani Diabatë (1965), die de kunst erfde van zijn vader Sidiki, is niet het enige nieuwe kora-talent maar hij is wel de sterkste schakel tussen de traditionalisten en de allerjongste garde die er niet voor schroomt de kora zwaar te elektrificeren.

Met zijn gave techniek, onlangs nog in close-up te zien in het VPRO-programma Vrije Geluiden, had Toumani in de Melkweg met gemak de show kunnen stelen maar er stond hem iets veel ‘hogers’ voor ogen.

Zoals hij uitlegde aan de zaal: met zijn Pan-Afrikaans samengestelde orkest met musici uit Mali, Senegal, Guinée en nog enkele landen op vreedzame wijze het Mandingo-rijk van eeuwen geleden te laten herrijzen.

Maar dan wel met een forse dosis ‘Verlichting’ erin, want Toumani Diabaté toonde in de Melkweg geen behoefte om te domineren. Jammer voor de liefhebbers van de kora als solo-instrument die ook de recente cd/dvd Boulevard de L’Indépendance om die reden niet hoeven te kopen.

Het Symmetric Orchestra dat momenteel door Europa toert is dankzij Toumani wel een band die formidabel swingt in een repertoire dat meer behelst dan dansi- dansi.

Door de bescheidenheid van de leider krijgt de luisteraar alle kans andere talenten te ontdekken: drummer Fodé Kouyaté bijvoorbeeld, zeer to-the-point, en Fodé Lassana Diabaté die zijn balafon laat klinken als een prachtige klok.

Dat het woord ‘symmetric’ blijkt te staan voor de balans tussen oud en nieuw alsmede die tussen akoestisch en elektrisch is interessant. Ook omdat de ‘blazers’ uit de Korg-synthesizer van toetsenman Mamadou Fofana welbeschouwd niet magerder klinken dan de echte toeters op de plaat onder leiding van saxofonist Pee Wee Ellis.

    • Frans van Leeuwen