Chávez splijtzwam op top met EU

Onderlinge ruzies tussen Latijns-Amerikaanse presidenten verziekten een top met de Europese collega’s. President Chávez van Venezuela speelt zijn rol als splijtzwam nu ook in Europa.

Een beveiligingsmedewerker van de top van Europese en Latijns-Amerikaanse landen, dit weekeinde in Wenen, haast zich naar een Argentijnse demonstrante die tijdens het nemen van de groepsfoto betoogt tegen de bouw van twee papierfabrieken aan de grensrivier met Uruguay. Foto AFP A security guard runs towards a Greenpeace demonstrator who shows a banner against pulp mills plants installation in Fray Bentos, Uruguay over the shores of the Uruguay river, border between Argentina and Uruguay, during the family picture of the EU-LAC Heads of State and Government at the Reed Messe Wien in Vienna 12 May 2006. The banner reads "Stop contaminant pulp mill plants". AFP PHOTO/DIETER NAGL AFP

De Carnavalsprinses van Gualeguaychú, Evangelina Carrozzo, heeft vrolijk ronde billen. En de 25-jarige Argentijnse is niet te beroerd om voor achtenvijftig stijve Europese, Latijns-Amerikaanse en Caraïbische regeringsleiders vrijwel naakt te demonstreren tegen de aanleg van twee papierfabrieken in Uruguay aan de overkant van de grensrivier.

Het is het nieuws dat dit weekeinde domineerde op vrijwel alle Latijns-Amerikaanse voorpagina’s. Wat de zaterdag in Wenen afgesloten tweejaarlijkse top heeft opgeleverd aan plannen voor de beoogde nauwere strategische samenwerking wordt nauwelijks nog gemeld. Want het voor de vierde keer gehouden forum voor samenwerking tussen het oude en nieuwe continent bleek vooral een arena waar de Latino’s hun onderlinge geschillen uitvechten.

De kwestie die Evangelina met haar protestbord als een soort rondemiss bij een boksgevecht heupwiegend aankaartte, is slechts een van de vele conflicten die vooral in Zuid-Amerika de sfeer bederven. De leiders van de Uruguayaanse en Argentijnse broedervolken waren bijvoorbeeld niet de enigen die elkaar zelfs niet de hand wilden drukken – omdat ze ruziën over de aanleg van een Finse en een Spaanse papierfabriek langs de grensrivier. Vooral de president van Venezuela en zelfverklaarde leider van de linkse Bolivariaanse revolutie Hugo Chávez fungeert als splijtzwam.

Chávez zei in Wenen pas weer contact te willen met Mexico als duidelijk is geworden wie daar in juli de presidentsverkiezingen heeft gewonnen. Met de huidige „schoothond van de VS”, president Fox, wil hij niets te maken hebben. Met Peru zal hij de banden verbreken als daar over drie weken „de corrupte” Alan García tot president wordt gekozen. En Chávez staat pal achter zijn linkse broeder Evo Morales. Die zette als kersverse president van Bolivia de verhoudingen met de buurlanden op scherp met zijn nationalisatie van de olie- en gasindustrie naar Venezolaans voorbeeld.

In de slotverklaring van de top schrijven de regeringsleiders dat ze op energiegebied nauwer gaan samenwerken. Er wordt ook steun uitgesproken aan de pogingen van Latijns-Amerika om grotere integratie te bereiken op energiegebied. Zuid-Amerika bestudeert de aanleg van een gigantisch, ruim 20 miljard dollar kostend leidingennet dat levering van Boliviaans en Venezolaans gas aan alle landen op het continent mogelijk maakt.

Maar uitgerekend dat project staat onder grote druk, nu Morales het leger de terreinen van de buitenlandse oliebedrijven in zijn land heeft laten bezetten. Binnen 180 dagen moeten er nieuwe contracten komen met flink hogere opbrengsten voor de Boliviaanse overheid. Morales zei in Wenen dat mogelijk zelfs wordt overgegaan tot confiscatie zonder schadevergoeding.

Dat laatste is tegen het zere been van Brazilië, dat met staatsoliebedrijf Petrobras zo’n 1,5 miljard dollar heeft geïnvesteerd in Bolivia. Brazilië vreest dat de concurrenten van de Venezolaanse oliemaatschappij PDVSA met Bolivia bezig zijn Braziliaanse bezittingen over te nemen. Brazilië voelt nu niets voor het bouwen van een gasnet. Morales en zijn Braziliaanse collega Luiz Inácio Lula da Silva hebben zaterdag gezegd voorlopig publiekelijk even geen ruzie meer te maken.

Verscheidene Europese regeringsleiders hebben in Wenen gezegd zich zorgen te maken over de populistische, nationalistische bewegingen in Latijns-Amerika. Het is een politiek die vrijhandel tussen de EU en Latijns-Amerika bemoeilijkt. De Oostenrijkse gastheer, bondskanselier Schüssel, zei dat de Latino’s er goed aan zouden doen te kiezen „voor het openen van de markten. Dat levert meer op dan gesloten structuren.”

Chávez noemt dit soort uitlatingen wanhopige stuiptrekkingen van het neoliberalisme. Op een bijeenkomst van alternatieve groeperingen in Wenen zei hij zaterdag dat „de laatste uren van het Noord-Amerikaanse rijk zijn aangebroken”. Hij beloofde net zoals eerder in de VS gebeurde dat Venezuela ook in Europa goedkope brandstof zal distribueren onder arme sloebers.

De president van Venezuela heeft inmiddels zijn internationale missie verplaatst naar Engeland. Hij zal niet worden ontvangen door het „broertje van Adolf Hitler”, zoals Chávez de Britse premier Blair heeft genoemd. Wel is hij eregast van de linkse burgemeester van Londen, Ken Livingstone. Op de bijeenkomst ‘Handen af van Venezuela’ beloofde Chávez zijn Engelse aanhangers gisteren met zijn variant van het socialisme „de wereld te gaan redden”.

    • Marcel Haenen