Verdienen aan successierecht

Er zitten niet zoveel mazen meer in de belastingwetten. Kinderen van vermogende ouders voelen dat flink in hun portemonnee als het ouderlijk huis ooit vererft. Een creatieve belastingadviseur verdiende voor een cliënt 40.000 euro toen hij een ‘oplossing’ zag.

Huiseigenaar Piet wil tot zijn overlijden blijven wonen in zijn hypotheekvrije huis van twee ton. Dat komt na zijn overlijden in handen van zoon Roel. Daarom geldt voor Roel: hoe eerder dat gebeurt hoe beter. Niet het overlijden, maar de verkoop van het huis aan hem.

Jaar op jaar stijgt de waarde van het huis en daarmee zijn erfenis. De fiscus pakt daar een deel van af in de vorm van successierecht. Kinderen betalen tot 27 procent, buitenstaanders tot 68 procent. Reden genoeg om naar besparingsmogelijkheden te zoeken. Dat vindt ook vader Piet. Hij wil administratief van alles regelen zo lang hij maar ongestoord in zijn huis kan blijven wonen. Het Amsterdamse gerechtshof accordeerde vorige maand een fiscale constructie die aan al deze wensen tegemoetkomt. Omdat belastingrechtspraak achter gesloten deuren plaatsvindt, is over de identiteit van de inventieve belastingadviseur en zijn cliënt niets bekend.

De opzet ziet er als volgt uit. Vader Piet verkoopt het huis aan zijn zoon voor de huidige prijs van 200.000 euro. Maar beiden wikkelen de transactie niet helemaal af. De notariële levering en de bijbehorende betaling blijven achterwege. Zoon Roel heeft evenwel het recht om die levering tot enkele maanden na het overlijden van zijn vader op te eisen.

Ondertussen blijft Piet gewoon in het huis wonen en betaalt hij alle kosten zoals de verzekering. Laten we aannemen dat het huis tegen de tijd dat Piet overlijdt 280.000 euro waard is. De inspecteur heft dan normaal gesproken over dat hele bedrag successierecht, stel 70.000 euro.

Voor zoon Roel loopt het anders doordat hij nu de in de kluis liggende leveringsakte ondertekent en 200.000 euro voor het huis betaalt. Dat geld neemt in de erfenis de plaats van het huis in. Voor de inspecteur blijft er daardoor slechts 50.000 euro aan belasting over.

Naast het Amsterdamse gerechtshof denkt de rechtbank in Breda er in een gisteren bekend geworden uitspraak net zo over. Er bestaat echter al jaren een speciale wetsbepaling tegen het op een soortgelijke manier ontlopen van successierecht maar die werkt volgens de rechters niet in deze situatie. Staatssecretaris Joop Wijn, verantwoordelijk voor belastingzaken, denkt daar overigens anders over. Hij heeft de zaak deze week voorgelegd aan de Hoge Raad.

„Dit kan een heel aantrekkelijke manier zijn om successierecht te besparen”, aldus Henk de Ruyter van SRA-advieskantoor Govers in Eindhoven. In het berechte geval werd een belastingbesparing van 40.000 euro bereikt op een huis van 385.000 euro. „Het bijkomende voordeel is dat de constructie zo informeel is. Bij de start komt er geen notaris aan te pas, er worden nog geen definitieve keuzen gemaakt en er hoeft geen geld over tafel te gaan”, zo somt hij de voordelen op. Tegelijkertijd wijst de Eindhovense fiscalist op een reeks onzekerheden die aan de constructie kleven.

Om te beginnen staat het oordeel van de Hoge Raad niet vast, al verwacht De Ruyter dat de fiscus ook daar bakzeil zal halen. Maar het kabinet kan daar met een speciaal reparatiewetje op reageren. Het voordeel van de constructie wordt hoe dan ook gedempt omdat de zoon als hij na het overlijden van zijn vader het huis opeist, 6 procent overdrachtbelasting over de waarde moet betalen.

„Mocht vader vrij snel na het sluiten van de overeenkomst overlijden, dan is de overdrachtsbelasting misschien hoger dan de belastingbesparing”, zo waarschuwt De Ruyter. De constructie heeft evenwel de flexibiliteit om dan over te schakelen op het gewone wettelijke regime en mogelijk op de vruchtgebruikconstructie (zie ‘Vruchtgebruik of bloot-eigendomsconstructie ademt dezelfde sfeer uit’).

Voor de inkomstenbelasting valt de woning in box 3, waardoor een eventuele hypotheekrenteaftrek niet meer aan de orde is. Belastingbesparing krijg je niet in de schoot geworpen. Met alle onzekerheden kan het best zo zijn dat de vorige maand ontdekte maas in de wet blijkt uit te lopen in een fiscale fuik.

    • Aertjan Grotenhuis