Objectiviteit is essentiële voorwaarde rechtszekerheid

Het is een regelmatig terugkerend thema. Ministers die kritiek hebben op een rechterlijke uitspraak en politici die daar wegens de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht hun verontwaardiging over uitspreken.

Het artikel in M (6 mei) over de Hoge Raad is van belang voor een ander aspect van de onafhankelijke rechterlijke macht: de objectiviteit.

Objectiviteit is een essentiële voorwaarde voor rechtszekerheid en rechtvaardigheid. Je kunt het niet bewerkstelligen, maar wel bevorderen. M signaleert dat de leden van de Hoge Raad effectief gekozen worden door coöptatie. Sinds mensenheugenis wordt de kandidatenlijst opgesteld door de Hoge Raad en zonder mutatie gevolgd door het parlement en de regering.

Het verbaast dan niet dat de politieke signatuur van de raadsheren sterk overeenkomt. Dit betekent nog niet dat ze technisch geen goede rechters kunnen zijn, of dat ze hun best niet zouden doen om objectief te oordelen. Maar objectiviteit kan niet bestaan zonder (politieke) diversiteit. Ieder oordeelt vanuit zijn persoonlijke beleving en het recht is geen objectieve wetenschap waar goede techniek garant staat voor het vinden van de juiste uitspraak. Het gaat om belangenafweging.

Een objectieve rechterlijke macht moet over de langere termijn enigermate representatief zijn voor de samenstelling van en wat leeft in de maatschappij. Het benoemingsmodel is ontworpen op politieke invloed, maar wordt kennelijk niet toegepast. De politiek moet zich dat aantrekken.

    • E. Ekker