Nieuw Tanzaniaans aapje krijgt nu ook een eigen geslacht

Schedel van de hooglandmangabey. Uit genetische analyse blijkt dat het dier in een nieuw apengeslacht moet worden ondergebracht: Rungwecebus. foto’s Science Science

Een nieuwe aap uit de bergbossen van Tanzania die biologen vorig jaar beschreven als een nieuwe soort, blijkt nu zelfs te behoren tot een geheel nieuw apengeslacht. Op basis van genetische vergelijking wordt Lophocebus kipunji daarom omgedoopt tot Rungwecebus kipunji (Science express, 11 mei).

De hooglandmangabey werd oorspronkelijk beschreven als een nieuwe soort op basis van waarnemingen door twee onafhankelijke teams en op basis van foto- en video-opnamen (Science, 20 maart 2005). De biologen achtten de soort te zeldzaam (niet meer dan duizend dieren) om er een te schieten om te dienen als type-exemplaar. Aan de hand daarvan zou de soort echt goed beschreven kunnen worden.

Maar na die publicatie, op 3 augustus 2005, kregen de onderzoekers alsnog een exemplaar in handen. Een jong mannetje werd dood gevonden in een val die een lokale boer in zijn maïsveld had gezet. Het exemplaar werd geconserveerd en opgenomen in de wetenschappelijke collectie van het Field Museum of Natural History in Chicago. Zo konden de onderzoekers alsnog een gedetailleerde beschrijving maken van de nieuwe soort, inclusief een genetische analyse.

Karakteristieke stukjes van het DNA van de hooglandmangabey blijken het meest overeen te komen met dat van bavianen (geslacht Papio), en niet met dat van andere mangabeys (Lophocebus en Cercocebus). Maar het gaat de onderzoekers te ver om de hooglandmangabey bij de bavianen in de te delen. Daarvoor zijn er te veel verschillen in de lichaamsbouw. Zo heeft de hooglandmangabey geen langgerekte snuit, een kenmerk dat karakteristiek is voor bavianen.

De Tanzaniaanse aap verdient daarom een eigen geslacht. De onderzoekers gaven het de naam Rungwecebus, naar het gebied waarin de aap leeft, in de bossen van Mount Rungwe. Daarnaast leeft er nog een kleinere populatie van deze soort in het Ndundulu park, eveneens in Tanzania. Sander Voormolen

    • Sander Voormolen