Niet meer zoeken op 1, 2 en 3

Vrijwel alle programma’s van de publieke omroep verhuizen dit najaar naar een andere zender – nu wel in de juiste omgeving, zegt coördinator Ton F. van Dijk Hij licht zijn keuzes toe.

Paul de Leeuw verhuist naar Nederland 1, maar blijft de publiekstrekker op zaterdag. Foto Jan Bovenberg Bovenberg, Jan

Om het dalen van de kijkcijfers een halt toe te roepen verandert vanaf maandag 4 september het complete zendschema van Nederland 1, 2 en 3. Hoewel daardoor de concurrentie ook alles te weten komt, werd het nieuwe schema deze week openbaar. Coördinator Ton F. van Dijk maakte de keuzes namens de Publieke Omroep, het centrale bestuur dat dit jaar voor het eerst de zeggenschap heeft over uitzendtijden en budgetten van de programma’s van de 22 Hilversumse omroepen.

Waarom is zo’n risicovolle operatie nodig?

„Primair omdat we kijkers verliezen, waarmee de legitimatie van de publieke omroep onder druk staat. En omdat we met minder kijkers ook minder reclame-inkomsten hebben, terwijl we die juist hard nodig hebben door de korting op het budget vanuit Den Haag.

„In de nieuwe opzet komen de bestaande, bekende programma’s in een betere omgeving te staan. Een voorbeeld: Barend en Van Dorp verloor veel kijkers toen het van RTL4 naar Talpa verhuisde, omdat het uit zijn context werd gehaald. Wij gaan onze programma’s juist in een herkenbare omgeving zetten en programma’s die dezelfde soort kijkers aanspreken bij elkaar zetten. Nu hebben we op maandag voor en na het populaire TROS-programma Radar twee programma’s van BNN, waardoor de kijkcijfers sterk fluctueren. Straks komt Radar op Nederland 1 na het Achtuurjournaal en wordt het gevolgd door Spoorloos. Die trekken alledrie veel meer dan een miljoen kijkers.”

Welk marktaandeel moeten de zenders halen?

„Het opnieuw vormgeven van zenders duurt twee tot drie jaar. De kijker zal in het begin moeten wennen. Maar eind 2006 moet de brede familiezender Nederland 1 een marktaandeel van 16,5 procent kunnen halen en Nederland 2 en Nederland 3 ieder 8,5 procent.”

Gaat Nederland 3 dat halen zonder publiekstrekker Paul de Leeuw?

„Nederland 3 is de meest kwetsbare zender omdat we daar meer jongere kijkers willen aanspreken, maar daar nog niet genoeg nieuwe programma’s voor hebben. Bovendien wordt Nederland 3 nu door de meeste kijkers nog overgeslagen als ze zappen. De zender moet die kijkers eerst terugwinnen.

„Paul de Leeuw verhuist omdat we niet willen dat Nederland 3 straks met Nederland 1 concurreert. Hij verhuist ook omdat Nederland 1 een echte familiezender moet worden, de publieke concurrent van RTL4, en ook gezinnen met kinderen moet aanspreken. Dat is de ruggengraat van Nederland die je als publieke omroep moet willen bereiken. En dan zou het inderdaad mooi meegenomen zijn als je daarmee interessanter wordt voor adverteerders die het liefst mikken op kijkers van 20 tot 50 jaar. Wat bij Nederland 3 gaat helpen, is het Champions-Leaguevoetbal. Dat is alleen al goed voor 1 tot 1,5 procent kijkaandeel – en zorgt dat veel jongere mannen Nederland 3 weer weten te vinden.”

De zenders hebben horizontale blokken. Waarom?

„De slag om de kijker begint in de vooravond. Daar hebben we herkenbare, vaste waarden neergezet. Op Nederland 1 is dat om half zeven het actualiteitenprogramma Eén vandaag en om acht uur het Journaal. Daartussenin zitten het spelletje Lingo en de medische programma’s. Dat trekt eigenlijk een iets te oud publiek, dus op termijn willen we iets anders dan Lingo. Om elf uur is er iedere dag een talkshow met Jeroen Pauw en Paul Witteman.

„Op Nederland 2 komen in de vooravond een spelletje en Man bijt hond met daarna Netwerk. Dat schuift van half negen naar half acht en zal het in het begin wellicht moeilijk krijgen omdat het voortaan de doorkijkers van het Achtuurjournaal gaat missen. Van tien tot elf is er het blok met journaal, sportjournaal en Nova.

„De avond op 3 begint sterk met de soap Onderweg naar morgen en De wereld draait door. Vanaf elf uur is er iedere dag satire of cabaret. Tussen half negen en tien is het nog zoeken – we moeten kijken hoe programma’s zich ontwikkelen.”

De zenders hebben naast die horizontale balken ook ‘thematisch’ ingevulde avonden, met een consistente sfeer tussen acht en tien uur ’s avonds. Kunt u voorbeelden geven?

„Op Nederland 1 hebben we op dinsdag programma’s over misdaad en justitie met Opgelicht en de Rijdende rechter, op woensdag een alternatief voor voetbal met Britse detectives, op donderdag spreken we de ‘zorgzame opvoeder’ aan met Schatjes en Puberruil, op vrijdag de muziekfeesten van de TROS en de TV Show, op zaterdag deels de bestaande zaterdag van Nederland 3 met Paul de Leeuw, Koefnoen en Dit was het nieuws. Op zondag blijven Boer zoekt vrouw, Reünie en Studio voetbal gewoon staan.

„Op Nederland 2 komen de informatieve en levensbeschouwelijke programma’s – zowel van de EO als van de VPRO. Daar hadden we eerder te veel dan te weinig materiaal. Het is een zender waar je als kijker moeite voor moet doen, maar het is wel een echt alternatief voor alle andere zenders.”

Op basis van uitgelekte bedragen die op de website van het dagblad Trouw staan, lijken de VARA en de TROS de grote winnaars omdat veel van hun programma’s in jullie schema’s zijn opgenomen en ze daardoor veel geld krijgen om die programma’s ook te maken. De AVRO en de VPRO lijken de verliezers. Is dat zo?

„Alle omroepen zitten boven het bedrag waar ze recht op hebben; de meeste, met uitzondering van de VPRO en Llink, zelfs ruim. Maar we kijken nu meer naar een programma dan naar welke omroep het maakt. Bij de VARA speelt dan mee dat De wereld draait door een succes is. En bij de TROS dat ze altijd miljoenen euro’s van hun eigen inkomsten in programma’s investeren.”

Waar gaan volgens uw kijkonderzoek in september de NRC-Handelsbladlezers naar kijken?

„Die kijken het liefst naar het huidige Nederland 1, gevolgd door Nederland 3 en 2, en dan pas RTL4. Het zijn echte publieke kijkers, al kijken ze net als iedereen ook naar voetbal op Talpa en darts op SBS. Andere voorkeuren zijn de detectives van de KRO.

„Maar ook het TROS-programma over Frans van Dusschoten en André van Duin staat op de 19de plaats van de top-100 best bekeken programma’s van NRC-lezers, vlak onder Youp van ’t Hek. Daarom zijn die nieuwe netprofielen belangrijk. Het ene moment kijkt de NRC-lezer naar Nova, het andere naar André Rieu bij de TROS. En dat moet je dan wel kunnen vinden op helder geprofileerde zenders.”

Het nieuwe programmaschema voor Nederland 1, 2 en 3 is te vinden bij dit stuk op de website www.nrc.nl. Daar staat ook de top-100 van de door NRC-lezers best bekeken programma’s.