Lezen

Wanneer gaan de media (het liefst met mijn eigen NRC voorop, uiteraard) zich nu eens verdiepen in wat er echt aan de hand is in het basisonderwijs, in plaats van rapporten van onderwijsinspectie, onderwijsraad of wie dan ook, klakkeloos over te nemen?” Aldus de adjunct-directrice van een basisschool die bovenstaande verzuchting, gericht aan deze krant en daarnaast ook aan het ministerie van Onderwijs en de Tweede Kamerfractie van het CDA, laat volgen door een litanie van klachten die voornamelijk betrekking hebben op het feit dat de gewone basisschool leerlingen moet opvangen die eigenlijk in het speciaal onderwijs thuishoren.

Aanleiding voor haar uitval is de uitgebreide aandacht die deze krant besteedde aan de constatering door de Onderwijsinspectie dat het leesonderwijs op de basisscholen vaak ondermaats is. Wat ik nu juist zo aardig vond in de berichtgeving hierover in deze krant was dat die constatering niet klakkeloos werd overgenomen maar geïllustreerd aan de hand van een school gelegen in “een echte volkswijk waar autochtonen en allochtonen door elkaar wonen”. Op die school zullen ze ongetwijfeld ook last hebben van de problemen waar de verontwaardigde briefschrijfster over rept. Toch heeft daar de systematische aanpak van het leesonderwijs geleid tot een spectaculaire vooruitgang in de resultaten. Niet alleen op leesgebied. Was het gemiddelde advies op basis van de Cito-eindtoets vroeger praktijkonderwijs, inmiddels is dat havo geworden. Een fantastisch resultaat.

De vraag die dit oproept, is natuurlijk: kan dat lezen alleen dan zo bepalend zijn voor schoolsucces? Blijkbaar wel, en als je er verder over nadenkt is dat ook wel begrijpelijk. Goed en veel lezen zorgt voor een uitbreiding van de woordenschat en maakt kinderen vertrouwd met woordbeeld en met de structuur van verhalen. Veel aandacht voor leesonderwijs bevordert dus de algehele taalontwikkeling. Omdat teksten altijd ergens over gaan, dragen ze bij tot de algemene ontwikkeling. Ook is goed lezen van belang voor alle andere vakken. Die worden ook aangeboden in de vorm van teksten. Als kinderen moeite hebben met lezen hebben ze problemen met aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, en alle andere kennisgebieden. En ook met rekenen. Dat kinderen problemen hebben met bepaalde sommen valt vaak terug te voeren op het niet begrijpen van de opdracht. Dit alles verklaart hoe het mogelijk is dat een verbetering van het leesonderwijs resulteert in een spectaculaire verhoging van het hele onderwijspeil.

Maatschappelijke problemen komen de school binnen, daar horen we de laatste tijd dagelijks klachten over. Maar andersom geldt hetzelfde. Een goed functionerende school draagt bij tot het verbeteren van het klimaat bij de leerlingen thuis en dus in de buurt waar die school staat. Want wat doet het met een buurt waar vroeger het gros van de kinderen naar de laagste vormen van voortgezet onderwijs gingen, wanneer havo en vwo heel gewoon worden? Dat betekent voor al die gezinnen dat hun kinderen zicht hebben op een betere toekomst. Optimisme, vertrouwen in de toekomst, de meest bepalende factoren voor levensgeluk.

De boze briefschrijvende adjunct-directrice beschouwt de berichtgeving over het tekortschieten van het leesonderwijs op veel scholen als een dolksteek in de rug van al die hardwerkende leraren. Ik vind dat een wonderlijke reactie. Geen reden om kwaad te worden. Althans niet op de boodschapper; hooguit op jezelf, als je niet veel en systematisch aandacht besteedt aan leesonderwijs.

lgm.prick@worldonline.nl

    • Leo Prick