De lezer schrijft over plaatsen van foto’s buiten de context

Tourists drink beer 02 January 2005 at the beach of Patong, southern Thailand, seven days after a quake-triggered tsunami hit the southeastern Asia. Thailand's confirmed death toll from the tidal wave disaster approached 5,000 January 02, including more than 2,400 foreign holidaymakers, and bodies were still being found a week after the tragedy. AFP PHOTO DDP/JOHANNES SIMON AFP

Bij het artikel van Marjoleine de Vos over smaaksnobisme, (NRC Handelsblad, 6 mei) is een foto geplaatst van dikbuikige bierdrinkers in zwembroek. Ik ben vast niet de enige die hierin de foto herkent die kort na de tsunami werd genomen van deze badgasten op een Thais strand in een gebied dat zwaar was getroffen door de ramp. Ik ben ook vast niet de enige die deze keuze zeer smakeloos vindt, en dan druk ik me voorzichtig uit. Kon de vormgever echt geen toepasselijker foto vinden van bierdrinkers? Ik vind de keuze niet alleen gemakzuchtig, het is ook een beledigende onderschatting van de krantenlezers. Zo kort van geheugen zijn wij niet. En wat vindt de desbetreffende fotograaf van de verminking van zijn werk? Dat zijn inhoudelijk sterke nieuwsfoto gereduceerd wordt tot een typering van de bierdrinker? Mag dat zomaar? En wat vindt Marjoleine de Vos, die in haar column elders in deze krant altijd blijk geeft van een scherpe blik en integer denken, van deze keuze? In dit geval leidt de foto immers behoorlijk af van de inhoud van haar artikel.

In het verlengde hiervan heb ik me sowieso met enige regelmaat verbaasd over deze vormgevingstechniek, waarbij mensen vrijgemaakt worden van de gefotografeerde omgeving en dus uit de context worden gelicht. Bij de korte stukjes op de filmpagina bijvoorbeeld, over acteurs of actrices die extra aandacht verdienen, wordt deze techniek vaak gebruikt. Het resultaat is maar al te vaak een monstrueus portret, een te klein lijf met een buitenproportioneel groot hoofd. Is een goede portretfoto van de doorgaans toch fraai ogende sterren bij zo’n stukje te duur? Of is ook dit eenvoudigweg een kwestie van smaak?

Marjo Janssen

Amsterdam

De krant antwoordt

Nee, dit mag inderdaad niet zomaar. Dit was een misgreep. En er was inderdaad nog een lezer die er een e-mail over stuurde. Een sterke nieuwsfoto mag niet zomaar van z’n context worden ontdaan om te worden gebruikt als losse illustratie van iets totaal anders. De bezwaren van de lezers, die over een beter geheugen beschikken dan de redactie, zijn terecht. Je moet in z’n algemeenheid enorm oppassen met het snijden in foto’s om er losse illustraties van te kunnen maken. Met nieuwsfoto’s kan dat meestal niet, juist omdat ze tijd- en plaatsgebonden zijn en daaraan hun betekenis ontlenen. De oorspronkelijke nieuwsfoto had een morele lading die hier letterlijk werd gedemonteerd. Met reclame- en andere vormen van stijlfotografie kan er meer. Maar ook dan moet de bedoeling van de fotograaf worden gerespecteerd. Vaak is dergelijke fotografie trouwens illustratief, symbolisch bedoeld en daarmee dus niet-journalistiek.

Overigens mag een beeld best ‘vrijstaand’ worden gebruikt, zoals in de sterrenrubriek gebeurt. Dan wordt de afgebeelde persoon uit de foto gelicht en vervolgens los, in het wit van de pagina geplaatst. Er mag dan geen sprake zijn van vervorming of perspectief-verlies – het portret moet vrijstaand nog steeds een integer portret zijn. Door die vormgevingstechniek consequent toe te passen, krijgt een rubriek een eigen gezicht en wordt ook beter herkenbaar.

Folkert Jensma hoofdredacteur NRC Handelsblad

nieuwe kwesties:lezerschrijft@nrc.nl
    • Folkert Jensma