Veldslag dreigt in Mogadishu

Rivaliserende milities strijden om de macht in de hoofdstad Mogadishu.

Mede door bemoeienis van de VS draait de strijd nu ook om ideologische motieven.

Gewapende Somalische mannen patrouilleren in de straten van Mogadishu. Foto Reuters Armed Somali men are seen on a street in Somalia's capital Mogadishu, May 11, 2006. Fierce clashes between Somali gunmen killed at least 20 people overnight, including a pregnant woman and her three children, a militia leader said on Thursday, bringing the death toll in five days of fighting to almost 120. The third round of Mogadishu street battles this year between gunmen allied to Islamic courts and militia from a self-styled anti-terrorist alliance of powerful warlords erupted on Sunday. REUTERS/Shabele Media REUTERS

Na vier dagen van hevige strijd groeit de vrees voor een grote veldslag voor de controle van de Somalische hoofdstad Mogadishu. Volgens een gisteren uitgebracht rapport van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties hebben radicale strijders van islamitische rechtbanken al 80 procent van Mogadishu onder controle.

De zondag begonnen strijd van milities van islamitische rechtbanken tegen door de Verenigde Staten gesteunde krijgsheren heeft meer dan 120 levens geëist en ging gisteren ondanks een bestand onverminderd door.

Na het uitbreken van de burgeroorlog in 1991 is het land op basis van clans en subclans verdeeld in primitieve rijkjes, beheerd door clanleiders, krijgsheren, geestelijken of zakenlui. Sommige milities heersen alleen in hun eigen straten. De heerschappij over een gebiedje draait om de economische macht. Het begin van de landingsbaan van de nationale luchthaven bijvoorbeeld is van de Abgal-clan, het einde van de Haber Gedir-clan. De Abgal begon de ondergrond van zijn gedeelte af te graven, want zand levert geld op. Roofbouw op wat nog overeind staat geldt als economische activiteit.

De afgelopen jaren verloren de krijgsheren aan invloed omdat ze niet over de middelen beschikten om hun strijders te betalen; daarentegen groeide de macht van zakenlui en islamitische geestelijken. Zij vulden deels het machtsvacuüm in Mogadishu en willen die macht nu niet meer afstaan. De islamitische rechtbanken brachten een vorm van orde door hun rechtspraak, hun milities en hun scholen.

De leden van de geestelijke klasse zijn moeilijk onder één noemer te brengen. Een deel van hen is bereid samen te werken met een vorig jaar gevormde regering die zich wil vestigen in Mogadishu, op voorwaarde dat de islamitische rechtbanken hun milities mogen behouden en er plaats is voor het islamitische recht in Somalië.

Een ander deel wil een Talibaan-achtige staat met strenge traditionele straffen. Vorige maand verordonneerde een islamitische rechtbank een publieke executie waarbij een jongen van zestien zijn vermoorde vader moest wreken door de dader dood te steken.

Onder de geestelijken bestaat ook een factie van “strijders voor de heilige oorlog“. Zij hebben banden met internationale terreurnetwerken en gaven onderdak aan de plegers van de aanslagen in Kenia in 1998 en 2002. Buitenlandse geheime diensten opereren in Mogadishu om te voorkomen dat Somalië een terreurbroeinest wordt.

De VS financieren sinds enige jaren krijgsheren die daarbij diensten verlenen. Die krijgsheren onderschepten wapenleveranties en hielpen een verdachte van een aanslag in Kenia ontvoeren. Als reactie laten radicale moslims collaborateurs vermoorden.

Het strijdtoneel verandert door deze internationale bemoeienis. De grootste splijtzwam blijft de verdeeldheid in clans: aanhankelijkheid aan de clan is belangrijker dan religie of ideologie. Ook de macht over economische bronnen blijft een hoofdmotief. Maar de machtsstrijd met de islamitische rechtbanken heeft voor het eerst een ideologisch motief.

De VS steunen de Alliantie voor het Herstel van Vrede voor Antiterrorisme, de groep krijgsheren die de islamitische rechtbanken en hun milities wil verslaan. In dit verbond zitten invloedrijke ministers uit de overgangsregering. Deze regering zetelt nu in het stadje Baidoa maar wil naar de hoofdstad. Mede daarom breidt de strijd voor Mogadishu zich uit.

Meer info: http://inquirer.philly.com/packages/somalia

    • Koert Lindijer