Ontspannen hoort hij de beschuldigingen aan

Willem Holleeder, verdacht van afpersing en moord, kreeg gisteren de tenlastelegging voorgelezen.

Tijdens de zitting maakte hij grapjes met zijn advocaat.

Daar zit hij dan. Willem Holleeder. Tussen zijn adjudanten, de Turk Senol T. en de Bosniër Paja M. Met de armen over elkaar, gekleed in een wit overhemd met groene ruitjes en met daaronder een zwarte broek en zwarte schoenen.

Zijn gewelddadige reputatie is hem niet aan te zien. Hij ziet er bleek en mager uit. Willem Holleeder is geen man van wie je op het eerste gezicht vermoedt dat hij mensen afrost in het Amsterdamse bos omdat ze niet op tijd betalen, zoals Willem Endstra zou zijn overkomen.

Hij is populair in het café en geliefd bij de vrouwen. Toch heeft hij in de Amsterdamse onderwereld een reputatie van gewetenloosheid. Tegenover Willem Endstra noemde “de Neus', zoals zijn bijnaam luidt, zichzelf een beest.

Ontspannen en grapjes makend met zijn advocaat luisterde Holleeder gisteren naar de tenlastelegging. Hij wordt gezien als de leider van een criminele organisatie die zich schuldig zou hebben gemaakt aan afpersing, mishandeling, witwassen, omkoping en moord of voorbereiding tot moord. In de extra beveiligde dependance van de rechtbank Haarlem op Schiphol loopt de marechaussee zichtbaar bewapend rond.

De officieren van justitie Koos Plooy en Fred Teeven zetten voor de rechtbank uiteen hoe ze met het onderzoek naar afpersing in het vastgoed zijn begonnen. De basis was de schat aan informatie die vastgoedmagnaat Willem Endstra aandroeg in gesprekken met de Amsterdamse politie, de rijksrecherche en officier van justitie Plooy zelf. Volgens Plooy en Teeven gaat het hier in essentie om betrouwbare informatie die, mits feitelijk controleerbaar, zeker als bewijs kan dienen.

De officieren beamen dat Endstra zelf mogelijk ook niet brandschoon was. Dat maakte hem juist chantabel. Ze bevestigen ook dat niet alles wat Endstra heeft verklaard, juist is. Holleeder heeft mogelijk dingen overdreven om indruk te maken. Maar juist om die reden heeft justitie de afgelopen twee jaar de informatie van Endstra gecontroleerd.

Op vele punten blijkt de informatie die hij verstrekte te kloppen. Dat geldt onder andere voor de vele financiële transacties die inmiddels zijn nagetrokken. Opvallend daarbij is de rol van zakenman Paarlberg, over wie getuigen volgens justitie hebben gezegd dat hij zelf ook werd bedreigd door Holleeder.

De fiscalist van Paarlberg zette in 2003 speciale vennootschapsstructuren op om afpersingsbetalingen van Endstra aan Holleeder te faciliteren, zo stelt justitie. “Die bedrijven werden dan opgenomen in de juridische structuur van de Merwede-groep, het zakenimperium van Paarlberg“, aldus Teeven.

Het OM gaat ook in op een van de meest gevoelige thema's in het dossier: de relatie tussen Holleeder en zijn advocaat Moszkowicz. Plooy ontkent met kracht dat onderzoek is gedaan naar het privé-leven van Moszkowicz. “Alle informatie over hem is bovengekomen in opsporingshandelingen naar Holleeder en zijn medeverdachten.“

Die informatie schetst volgens het OM wel een bepaald beeld van die relatie. “En dat is relevant in verband met hetgeen Endstra verklaard heeft over bijvoorbeeld de bedreiging op het kantoor van Moszkowicz door Holleeder en Paja“, stelt Plooy. “De zaak gaat immers voor een deel over betrouwbaarheid van de verklaringen van Endstra.“

Moszkowicz heeft grote twijfel over de bruikbaarheid van de verklaringen van Endstra. Volgens de raadsman is het juridisch niet mogelijk om informatie die via de criminele inlichtingeneenheid (CIE) is vergaard, en daar gaat het bij de Endstra-tapes om, als bewijs te gebruiken. Ook heeft hij grote twijfel over de wijze waarop de rechercheurs de gesprekken hebben gevoerd. Volgens Moszkowicz zijn zij zeer vooringenomen over zijn cliënt. Vandaag beslist de rechtbank of de hechtenis van de verdachten met drie maanden wordt verlengd.

    • Jan Meeus