Jelleke Veenendaal, de lachende derde

VVD-kandidaatlijsttrekker Jelleke Veenendaal voert vol optimisme campagne.

Maar aan de trucs van de teams van Rutte en Verdonk is ze nog niet gewend.

Jelleke Veenendaal reist met haar eigen camper door het land. „Ik kreeg overal rare opmerkingen: ‘Wat een leuk rood jasje, bent u van de PvdA?’” Foto’s Eric Brinkhorst Enschede UT Jelleke Veenendaal bezoekt UT en rampgebied Enschede met haar camper. ©foto eric brinkhorst Brinkhorst, Eric

Over Mark Rutte: “Iedereen zegt dat hij zo'n goede debater is. Nou, ík zie het niet. Hij is nu opeens heel positief over me.“ Over Rita Verdonk: “Zij probeert nu haar warme kant te laten zien, hè? Maar mensen zijn niet gek, die kijken daar doorheen. Het is de politiek, die heeft haar veranderd.“

Of ze zelf veranderd is door de politiek? Jelleke Veenendaal buigt zich naar voren. “Marc, ben ik veranderd?“ “Qua persoonlijkheid niet, Jel“, zegt haar echtgenoot en campagneleider in de achteruitkijkspiegel. “Dat denk ik ook niet“, zegt Veenendaal.

Jelleke Veenendaal, kandidaat-lijsttrekker voor de VVD, voert deze weken campagne in haar eigen camper. Aan de zijkanten heeft ze een foto van zichzelf geplakt, met de slogan: Jelleke Veenendaal - een duidelijk verhaal. Haar man, Marc Palmen, rijdt. Veenendaal neemt op de achterbank haar reisschema van vandaag door. Twee grote Berner Sennenhonden, Leika en Boris, liggen om haar heen. Ze heeft een grote zonnebril op en praat ontspannen. Na een campagnebijeenkomst in Enschede blijven ze in de buurt kamperen. Campagne voeren moet ook leuk zijn, zegt ze.

Veenendaal (52) krijgt naar eigen zeggen te weinig media-aandacht. De andere twee kandidaat-lijsttrekkers, staatssecretaris van Onderwijs Mark Rutte en minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie Rita Verdonk, treden elke dag op in goedbekeken televisieprogramma's. Tweede-Kamerlid Veenendaal moet het deze woensdag doen met een item van drie minuten in het tv-programma Man bijt hond. En de zender Caz! radio belt. Of ze 's middags live in de uitzending wil vertellen wat ze vindt van de overstromingen in Suriname.

Veenendaal probeert haar underdogpositie als een voordeel te gebruiken. “Ik hoor de laatste week van veel leden dat ze Rutte én Verdonk geen goede kandidaat vinden. Ze kiezen vervolgens toch een van beiden, omdat ze mij te onbekend vinden. Als ik dus zorg voor naamsbekendheid, kan ik voor een enorme groep leden een serieus alternatief worden.“ Van een kansloze campagne wil Veenendaal niet weten. “Peilingen zeggen niks. Die worden altijd gehouden onder VVD-stemmers, niet onder leden. En daar ben ik juist populair.“

Veenendaal wil campagne voeren met serieuze onderwerpen. Een campy docu-soap op tv-zender Talpa zegde ze daarom na twee afleveringen af. Ze praat liever over serieuze zaken, zoals de hypotheekrenteaftrek. Zij wil dat de VVD over geleidelijke afschaffing gaat praten. Ook wil ze de partij verder democratiseren. “Een politiek leider moet inspireren, maar niet meningen opdringen.“ Ze is geen haantje, zegt ze een paar keer. “Ik wil niet scoren, maar laat me ook door anderen overtuigen. Daarom ben ik in de VVD altijd een buitenstaander gebleven.“

Het radioprogramma Met het oog op morgen belt. Ze zoeken een VVD-prominent die Veenendaal steunt. “Weet jij iemand, Marc?“, vraagt Veenendaal aan haar man. Ze denkt zelf nog even na. “U kunt de burgemeester van Heerhugowaard bellen. Die stemt op mij.“ Even had ze gehoopt op oud-fractievoorzitter Hans Dijkstal. Hij zou op de kandidaat stemmen die zijn manifest Een land, een samenleving ondertekende. Veenendaal zette daarop haar handtekening, maar hoorde niks van Dijkstal.

Ze wil zo veel mogelijk openbare debatten voeren met haar tegenstanders. Het Verdonk-kamp wilde deze debatten beperkt houden tot vijf. “Jammer. Juist in debatten kan ik laten zien dat ik van veel onderwerpen meer kennis heb.“ Ze debatteert wel vaak met Mark Rutte, in zaaltjes. Dat zijn de beste avonden, vindt ze. “Als Rita erbij is, wordt de sfeer grimmiger. Dan proberen ze elkaar pootje te lichten.“

Aan de trucs van de campagneteams van Rutte en Verdonk raakt Veenendaal niet gewend. Zoals de bijeenkomst in Assen, waar de drie kandidaten langs tafeltjes met leden moesten om met ze te praten. “Ik kreeg overal rare opmerkingen: “Wat een leuk rood jasje, bent u van de PvdA?' Of: “U bent nog maar kort politiek actief, hè?'“ Haar man had later gehoord dat Verdonk aan ieder tafeltje een stroman had neergezet.

De camper parkeert in Laren voor opnames van het tv-programma Man bijt hond. “Zo, het campagneteam is er ook“, zegt een redacteur tegen Veenendaal als hij de honden ziet. De redactie wil dat ze in het winkelcentrum mensen aanspreekt. Veenendaal heeft daar geen zin in. “Dan sta ik er als een jokerfiguur bij.“ Ze heeft via de lokale afdeling geregeld dat ze een VVD'er bezoekt die haar steunt. Het wordt een compromis: ze doen allebei.

Op straat blijken de meeste mensen haar van gezicht te kennen. Een enkeling noemt haar naam. “Dat viel mee, hè?“, zegt Veenendaal tegen de cameraploeg. “U weet wat ze zeggen over twee honden die vechten om een been. Mijn kansen worden steeds groter.“

    • Guus Valk