Ross: soms embryoselectie toestaan

Ouders van een ziek kind mogen geen broertje of zusje geboren laten worden dat als embryo uitsluitend is geselecteerd om het zieke kind te kunnen genezen. Dat schrijft staatssecretaris Ross-van Dorp (volksgezondheid) in een gisteren aan de Tweede Kamer verstuurde brief. De CDA-staatssecretaris wijkt daarin af van een advies van de Gezondheidsraad. Dit belangrijkste adviesorgaan van de regering op het gebied van gezondheidsonderzoek schreef in januari dat embryoselectie wél moest worden toegestaan als dat een ziekte als kinderleukemie bij een ouder broertje of zusje kan genezen.

Embryoselectie houdt in dat een normale reageerbuisbevruchting (ivf) wordt onderbreken zodra er in het laboratorium embryo’s van ongeveer acht cellen groot zijn ontstaan. Door van die embryo’s één cel af te splitsen is op de afgenomen cel genetische analyse mogelijk. Het verwijderen van een cel heeft in dat stadium van de groei geen invloed op de verdere ontwikkeling van een kind. Zo kan een klinisch geneticus bijvoorbeeld vaststellen of het embryo een genafwijking heeft, of dat de weefselfactoren van een embryo geschikt zijn om een daaruit ontstaan kind celdonor te laten zijn voor een ziek ouder broertje of zusje dat met een beenmergtransplantatie kan worden geholpen. De te doneren cellen kunnen dan tijdens de geboorte uit het navelstrengbloed worden gewonnen.

De staatssecretaris schreef gisteren aan de Tweede Kamer dat embryoselectie alleen is toegestaan als het ‘ten goed komt aan het toekomstige kind’.

„Het betekent,” zegt Joep Geraedts, hoogleraar aan de Universiteit van Maastricht, het enige centrum in Nederland waar embryoselectie tot nu toe experimenteel mag worden uitgevoerd, „dat embryoselectie wél mag om een erfelijke ziekte uit te sluiten bij het kind dat nog geboren gaat worden.” Dat is de techniek die bekend staat als preïmplantatie genetische diagnostiek (PGD). Er zijn bekende erfelijke ziekten mee uit te sluiten. Geraedts: „En als vervolgens een na embryoselectie gezond geboren kind donor kan zijn voor een ziek broertje of zusje, wil de staatssecretaris deze behandeling toestaan. De embryoselectie gebeurt dan namelijk toch al.”

Er zijn een paar zeldzame erfelijke ziekten waarbij deze mogelijkheid bestaat. Geraedts noemt Fanconi anemie en thalassemie, een afwijking in het zuurstoftransporterende hemoglobine.

In enkele omringende landen (Groot-Brittannië en België) is embryoselectie om een ziek broertje of zusje met leukemie te helpen genezen wel toegestaan.