‘Rode vorst’ uit de communistische wieg

Giorgio Napolitano (Foto AFP) Newly-elected president Giorgio Napolitano waves the public as he leaves the Senate in Rome, 10 May 2006. Former communist Giorgio Napolitano, 80, was elected Italy's new president today, gaining an absolute majority in a parliamentary vote which underlined the country's political divisions. AFP PHOTO \ ANDREAS SOLARO AFP

‘Buongiorno presidente.’ In triomfantelijke rode letters ontvangt de krant l’Unità van de voormalige Italiaanse communistische partij vanochtend de uitverkiezing van Giorgio Napolitano tot elfde president van Italië. De krant spreekt van een „historische wending” nu voor het eerst in de geschiedenis van Italië een „communist” in de hoogste functie van het land is benoemd.

Gistermiddag werd de 80-jarige Napolitano in de vierde stemronde verkozen. Silvio Berlusconi’s centrum-rechtse blok stemde in meerderheid blanco.

De vertrekkend premier zei Napolitano als persoon te waarderen, maar tekende protest aan tegen de wijze waarop hij is gekozen. „Centrum-links heeft op basis van een nepmeerderheid van 20.000 stemmen in een maand tijd het premierschap, het voorzitterschap van de Senaat en van het Huis van Afgevaardigden, en nu het presidentschap opgeëist. Als wij dat zouden hebben gedaan, had men het een staatsgreep genoemd.”

Een week geleden had Napolitano nooit vermoed dat hij nog tot dit hoge ambt zou worden geroepen. Vorig jaar publiceerde de ex-Kamervoorzitter, ex-minister van Binnenlandse Zaken, oud-europarlementariër en senator-voor-het-leven zijn memoires. Hij zag zijn publieke taak als volbracht.

Nu moet hij zeven jaar lang als onpartijdige scheidsrechter de tot op het bot verdeelde Italiaanse politiek zien te verenigen. Een taak die hem volgens linkse en veel rechtse politici is toevertrouwd, al is hij dan de belichaming van een halve eeuw geschiedenis van de Italiaanse communistische partij.

Hij was in de oorlog actief in een antifascistische verzetsgroep. Daarna werd hij lid van de communistische partij PCI, die hij sinds 1953 vertegenwoordigt als parlementslid. In 1956 steunde hij nog de inval van de Sovjet-Unie in Hongarije. Maar hij werd vooral bekend doordat hij zich al vroeg manifesteerde als reformist. In 1968 veroordeelde hij de bezetting van Praag.

Daarna zocht hij toenadering tot eurosocialisten en zette hij zich in voor de Europese samenwerking. Na de val van de Muur was hij de motor achter de omvorming van de PCI in een sociaal-democratische partij (eerst PDS en later DS). Toen al was een van zijn bijnamen ‘Sir George’, wegens zijn aristocratische voorkomen, zijn hoge „morele standaard”, zijn respect voor politieke tegenstanders en zijn voorliefde voor goede manieren en nette kleding.

De Napolitaan Napolitano, ook wel ‘rode vorst’ genoemd omdat hij lijkt op de laatste Italiaanse koning, wordt maandag beëdigd. Dinsdag of woensdag stelt hij Romano Prodi aan als premier.

    • Bas Mesters