Museum per palmtop: vergeet niet rond te kijken

De ‘Guide ID’ maakt van een museumbezoek een interactieve multimedia-tour.

Plaats: Kröller-Müller Museum. Uitrusting: een palmtop met een koptelefoontje. Richt de palmtop op het elektronisch oogje naast het schilderij Brug bij Arles van Vincent van Gogh. Het beeldschermpje toont een foto van de huidige brug en een gezellige mannenstem vertelt dat de brug is ontworpen door een Nederlandse ingenieur. Een lichtblauw streepje bovenin geeft aan hoe lang de informatie duurt. „Aan zijn broer schrijft hij dat hij er een koningsblauwe lijst omheen wil”, vertelt de stem. „De lijst is nooit gerealiseerd, maar het schilderij krijgt er een hele andere uitstraling door. Kijk maar op de handcomputer.”

„Het gaat erom dat je beleving toevoegt”, zegt Frits Polman, een van de ontwikkelaars van de ‘Guide ID’, de nieuwe multimediatour met interactieve mogelijkheden. In het Kröller-Müller Museum in Otterlo wordt het systeem getest en eind juni geïnstalleerd. Museum Boijmans van Beuningen, het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) in Rotterdam, het Groninger Museum en het Dierenpark Wissel gebruiken het al. En ook buiten Nederland verovert de Guide ID de markt: na het Natural History Museum in Londen zijn er nu gesprekken gaande met onder meer Het Louvre in Parijs.

Chris Will, coördinator en schrijver van de tour in het Boijmans, vindt het een voordeel dat je met deze tour zoveel meer kunt vertellen, en vooral laten zien. „Het leuke is de breedte, het intzetten van andere media. Met bewegend beeld zoals filmpjes van de kunstenaar aan het werk in zijn atelier, animaties en muziek. En ook restauraties en wetenschappelijk onderzoek. Bij Van Goghs schilderij Het laantje van Nuenen bijvoorbeeld, kun je nu laten zien dat er door middel van röntgen is ontdekt dat er een compleet ander schilderij onder zit: De kerktoren van Nuenen.”

De simpele bediening vindt Will ook een pluspunt: er hoeven geen nummers te worden ingetoetst. Een nadeel is misschien dat door alle filmpjes en animaties de bezoeker teveel naar het schermpje staat te kijken. Dat moet dus goed worden gedoseerd; soms herinnert de stem je er zelfs aan dat je de zaal weer eens in moet kijken.

Want dat zou je soms haast vergeten. Het tempo van de verteller is snel, de filmbeelden zijn kort. De computer stelt af en toe zelf ook nog vragen, een soort quiz over de werken op de zaal. Alle gegeven antwoorden worden opgeslagen, zodat je ziet wat andere bezoekers hebben geantwoord. Ook registreert het systeem precies welke werken je hebt bekeken en welke werken je bent vergeten. Als je je email-adres invult, kun je thuis een mail verwachten met informatie over de gemiste werken. Of over andere tentoonstellingen waar je blijkens je kijkgedrag in geïnteresseerd bent. Polman: „Dat is herbezoek genereren.”

Zo is het mogelijk om bij elke tentoonstelling de duur van de tour, de hoeveelheid tours per maand en de interesse per object te registreren. Dit geeft musea de gelegenheid een beeld te krijgen van de individuele bezoeker, zijn gedrag en zijn wensen. En daar vervolgens op in te spelen. Polman: „Het museum kan via het eenvoudig te bedienen ControlCenter van Guide ID zelf de multimediatour aanpassen en uitbreiden.” Dat maakt het systeem ook geschikt voor tijdelijke tentoonstellingen.

Voor het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) is het een ideaal middel om hun collectie toegankelijker te maken, vertelt coördinator Martien de Vletter. „Architectuur is lastig uit te leggen. Kunstwerken zijn makkelijker mooi of lelijk te vinden dan architectuurtekeningen. We merkten dat individuele bezoekers pas bij de rondleidingen zagen dat het ook spannend is.” De NAi-tour, beschikbaar vanaf 1 juni, is een chronologisch verhaal over de Nederlandse architectuur van 1800 tot in de toekomst. De Vletter: „Net als bij een echte rondleiding kun je allemaal uitstapjes maken, ook naar de actualiteit. Bij de architect Cuypers vertellen we dat hij ook het Rijksmuseum heeft ontworpen, en dat dat nu verbouwd wordt.” De tour wordt niet geschreven door de conservatoren, maar door de rondleiders. Zij weten het beste wat bezoekers interesseert.

Polmans plannen worden intussen steeds futuristischer. Binnenkort is het mogelijk met je eigen iPod of mobiele telefoon een multimediatour te doen. Of om een persoonlijk profiel op te geven: ‘interesse: impressionisme, tijd: drie kwartier’. Guide ID leidt je dan langs de juiste werken van een op maat gemaakte tentoonstelling.