Informatie over milieu binnen handbereik

Dankzij het VN-verdrag van Aarhus krijgt de Europese burger meer inzicht in milieuzaken. De chemie-industrie is tevreden. „Een redelijk compromis.”

ROTTERDAM, 11 MEI. - Wilt u weten wat voor giftige stoffen een chemiefabriek bij u in de buurt uitstoot? Bent u ontevreden met de informatie op het etiket op het blik sojabonen in uw supermarkt, en zoekt u meer informatie?

Op zulke punten wordt u straks gemakkelijker bediend als gevolg van Aarhus. Aarhus? Ja, Aarhus. In 1998 werd in deze Deense plaats een VN-verdrag ondertekend. Daarin beloofden landen zoals Nederland, plechtig hun burgers meer toegang te geven tot informatie over milieukwesties, een breed terrein dus. Het kan zowel gaan om toegang tot onderzoeksrapporten die de bouw van een industrieterrein rechtvaardigen (en daarmee schade aan de natuur) als om informatie over (gen-) voedsel.

Ook de EU had zich, als belangrijke motor achter milieubesluiten, bij Aarhus aangesloten. Tot voor kort was echter onduidelijk hoe Brussel het Verdrag van Aarhus op zijn instellingen, zoals bijvoorbeeld de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, zou toepassen. Vorige week dinsdag kwam daar meer helderheid over. Toen bereikten leden van het Europees Parlement en een vertegenwoordiging van milieuministers uit de lidstaten een compromis over de laatste controversiële punten. Zowel milieubeweging als chemie-industrie, tegenvoeters op dit gebied, kan in het compromis winstpunten ontdekken.

Zo wijst Ralph Hallo, adviseur Europese zaken van de Stichting Natuur en Milieu, erop dat uitzonderingsbepalingen op de informatieplicht tegenover de burger expliciet moeten worden gemaakt en zo beperkt mogelijk moeten worden geformuleerd. Belangrijk ook vindt Hallo dat het „gemakkelijker lijkt te worden”, om te weten te komen wat er in de talloze expertgroups speelt die de Europese Commissie in Brussel adviseren. „Je hoeft er niet steeds bij te zitten om toch via agenda en onderliggende documenten te weten te komen wat er speelt.”

Verder hoopt, en verwacht, Hallo dat de transparantie-beginselen uit Aarhus breder toegepast zullen worden in de EU. „Het zou niet de eerste keer zijn als milieu op dit punt een voortrekkersrol vervult. Het subsidiariteitsbeginsel bijvoorbeeld is oorspronkelijk afkomstig uit de milieuparagrafen van het Europees Verdrag, en sinds het Verdrag van Maastricht [1992] algemeen beginsel geworden.”

Lobbyiste Anne Lambers van de Cefic – de Brusselse organisatie voor de chemie-industrie in Europa – denkt zelf ook dat „Aarhus de opmaat kan zijn naar meer transparantie binnen de Europese Unie”. Daarnaast „zal de uitvoering van Reach, de chemie-wetgeving van de EU, mede bepaald gaan worden door Aarhus”.

Toch is de Cefic niet ontevreden. In feite boekte de chemie haar overwinning al op 18 januari van dit jaar in Straatsburg. Toen voorkwam een conservatief-liberale meerderheid in het Europees Parlement dat milieu-organisaties naar de rechter kunnen stappen als naar hun smaak een EU-instelling haar informatieplicht niet of onvoldoende uitvoert. In veel landen die het VN-Verdrag ondertekenden, zoals Nederland, is zo’n gang naar de rechter wel mogelijk. Maar europarlementariërs vreesden dat de milieubeweging haar rol als ‘hindermacht’ zou versterken als de toegang tot de rechter ook op Europese schaal werd toegepast. „Door de gang naar de rechter te schrappen, is het al met al een redelijk compromis geworden”, aldus Lambers van de Cefic.

    • Kees Versteegh