Il Gattopardo

Mijn vakantielectuur stem ik graag af op de plaats van bestemming. Naar Sicilie nam ik De Tijgerkat, de beroemde roman van Giuseppe Tomasi de Lampedusa mee, en De Siciliaanse keuken, geschreven door Mary Taylor Simeti.

Dit kookboek is zeer de moeite waard, zeker voor wie prijs stelt op historische en literaire achtergrondinformatie. Bij bijna ieder recept heeft de schrijfster wel een verhaal, bijvoorbeeld over de eetgewoonten van de Grieken en Romeinen of de culinaire invloed van de Arabieren en Noormannen. De favoriete groente van de Romeinen, de tuinboon, is nog steeds populair. Ik zag vorige week hoge stapels jonge bonen liggen, in kraampjes langs de weg. In de Romeinse keuken werden ze gedroogd en samen met wilde venkel verwerkt in een dikke soep. Wij aten ze rauw (in kleine hoeveelheden, anders veroorzaken ze buikpijn). Leg een berg peulen op tafel, zet er een schaaltje olijfolie en een schaaltje grof zeezout naast en geef er een stuk jonge pecorino bij. Doppen en dopen maar.

In culinair opzicht viel er bij Tomasi ook genoeg te beleven. De Tijgerkat (Il Gattopardo) is de koosnaam van de fictieve Siciliaanse prins van Salina. Na de landing van Garibaldi bij Marsala en tijdens de daaropvolgende maatschappelijke omwenteling wankelt zijn bevoorrechte positie. De bourgeoisie staat op het punt de macht van de aristocratie, van hem dus, over te nemen.

De prins wil het liefst geloven dat alles zo zal blijven als het is. Maar wanneer hij de notabelen uit het dorp uitnodigt voor een diner in zijn paleis, wil hij hen niet voor het hoofd stoten door vooraf zoiets elitairs als soep te serveren. In plaats daarvan laat hij drie enorme macaronitaarten aanrukken. De gasten ‘lieten op verschillende manieren blijken hoe opgelucht ze waren, variërend van het zachte extatische geknor van de notaris tot aan de scherpe kreten van Francesco Paolo’. Pasta werd in hogere Siciliaanse milieus als vulgair voedsel beschouwd, juist omdat de lagere kringen er dol op waren. Giuseppe Tomasi, zelf de laatste prins van Lampedusa, gebruikt deze ‘timballi di maccharoni’ als metafoor voor de onvermijdelijke capitulatie van de Tijgerkat aan ‘de platte, allesberekenende burgerij’.

Het ging hier overigens niet om een armoedig bordje pasta maar om een vorstelijke pastei. „Het goudbruine omhulsel, en de geur van suiker en kaneel die ervan opsteeg, waren slechts een prelude op de sensatie van verrukking die uit het inwendige vrijkwam toen het mes door de korst sneed: eerst ontsnapte er een aromatische damp, en dan werden de kippenlevertjes zichtbaar, de hardgekookte eitjes, de reepjes ham, kip en truffel in de hete, smeuïge massa.”

In het kookboek van mevrouw Taylor Simeti vond ik een recept voor zo’n ‘timballo’ uit De Tijgerkat. Het is een vrij uitgebreid recept, dat je kunt lezen op mijn weblog www.nrc.nl/kokenetc.

Ook ideeën over enorme macaronitaarten? Praat mee op www.nrc.nl/kokenetc