‘Ik ben dus geen querulant’

Projectontwikkelaar Jan Poot strijdt al jaren tegen Schiphol over de ontwikkeling van grond rond de luchthaven. Hij claimt vele miljoenen van zijn tegenstanders, en vecht door. „Ik ben pas 81.”

Jan Poot (81). Foto Bram Budel Vader Jan en zoon Peter Poot projectontwikkelaars hebben met hun bedrijf Chipshol ruzie met Schiphol. FOTO: BRAM BUDEL Budel, Bram

Hij heeft alle trekken van een querulant. Hij is strijdbaar, heeft een ijzersterk geheugen, hij is op leeftijd en stuurt zijn opvattingen te pas en te onpas de wereld in. Journalisten, politici, directeuren, commissarissen, hoogwaardigheidsbekleders – tot en met de premier – krijgen geregeld lange brieven toegestuurd vanuit zijn woonplaats Crans in Zwitserland. Even makkelijk belt hij met de advertentieafdeling om een hoekje van de krant te kopen.

Projectontwikkelaar Jan Poot, 81 jaar oud, schuwt geen middel om zijn gelijk te halen in de strijd die zijn bedrijf Chipshol nu al ruim tien jaar met Schiphol voert over de gebiedsontwikkeling rond de luchthaven. „Mijn wapenarsenaal bestaat uit de vier P’s: Poot, politiek, pers en procederen”, zegt hij in zijn kantoor op Schiphol-Rijk.

De laatste P, daar staat Poot om bekend: procederen. Zo stond hij eind jaren negentig geregeld voor de rechtbank. Hij voerde strijd met financieringsmaatschappij Landinvest, waarmee Chipshol grond had aangekocht. Hij verloor, dat wil zeggen hij verloor de controle over de grond en werd met zijn zoon Peter uit de directie gezet. Hij voerde ook strijd met topman Cees van Luijk van accountantskantoor Coopers & Lybrand over hetzelfde conflict. Poot won: Van Luijk kreeg in een door Poot aangespannen tuchtrechtprocedure om zijn oren. Ook de zaak met Landinvest werd door Chipshol uiteindelijk gewonnen. Poot keerde vanaf 2000 weer helemaal terug in zaken, zij het met nog maar de helft van de grondportefeuille die hij vanaf 1986 rondom Schiphol had opgebouwd: nog altijd 150 hectare.

Maar nu kreeg hij Schiphol als rivaal erbij. De luchthaven had inmiddels zelf ook een flinke grondpositie verworven en wilde, net als Chipshol, moderne bedrijvenparken gaan ontwikkelen. In 2003 vaardigde staatssecretaris Schultz van Haegen (Verkeer en Waterstaat) op verzoek van Schiphol een bouwverbod af op een stuk grond van Chipshol van 40 hectare, het Groenenbergterrein. Hiertegen verzette Poot zich – met succes. In januari 2005 werd Schiphol tot een schadevergoeding veroordeeld, waarvan de hoogte overigens nog aldoor moet worden vastgesteld. Chipshol claimt ruim 97 miljoen euro.

Ook de provincie Noord-Holland werd vorig jaar wegens hetzelfde onrechtmatige bouwverbod veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding – door Chipshol geraamd op 65 miljoen euro. „Ik ben dus geen querulant”, weerspreekt Poot het imago dat hem aankleeft. „Want querulanten krijgen doorgaans geen gelijk. En wij hebben inmiddels zes belangrijke rechtszaken gewonnen.” 

En er komt meer, verwacht hij. Recentelijk diende Poot schadevergoedingen in tegen de luchtverkeersleiding (67 miljoen euro) en het ministerie van VROM (31 miljoen euro).

Vindt u dat leuk, procederen?

„Afschuwelijk. Vanaf 1985 ben ik grond gaan verzamelen rond Schiphol. Dat heb ik niet gedaan om erover te gaan vechten, maar om erop te bouwen. Niemand heeft belang bij strijd. Wij procederen liever niet. Het kost tijd en heel veel geld. We hebben er de laatste twaalf jaar zeker al 5 miljoen aan uitgegeven.”

Toch dient u met enige regelmaat schadeclaims in?

„Wij zijn door veel instanties en autoriteiten structureel tegengewerkt in onze plannen, Schiphol voorop. Dat heeft voor enorme vertraging gezorgd in onze ontwikkelingsplannen, bijvoorbeeld op het Groenenbergterrein. Die schade die we daarmee geleden hebben, wil ik wel graag vergoed zien.

„Maar het gaat mij niet om het geld. Als ik daar op uit was, had ik toch allang mijn grond verkocht en er een paar miljard voor opgestreken?

„We beginnen nu op alle fronten gelijk te krijgen.”

Op alle fronten?

„Behalve de vonnissen in ons voordeel inzake het bouwverbod op het Groenenbergterrein, krijg ik ook met mijn ideeën gelijk. Dat is veel belangrijker. Schiphol praat nu over Airport City, een centrum voor wonen en werken rond de luchthaven. Dat is in belangrijke mate gebaseerd op de visie die ik al in de jaren tachtig heb ontwikkeld.”

Dus de kou is uit de lucht en Chipshol kan gaan samenwerken met Schiphol?

„Nou, we zijn er nog niet. Wij worden nog steeds tegengewerkt. Schiphol heeft daar drie redenen voor. Niemand vindt het leuk om in een conflictsituatie ongelijk te krijgen, Cerfontaine [president Schiphol, red.] ook niet. Daarnaast is Schiphol inmiddels een commercieel ontwikkelingsbedrijf geworden. We zijn concurrenten van elkaar geworden. En er speelt, wat ik noem, de arrogantie van de macht. Een staatsbedrijf als Schiphol wil niet verliezen van een gebiedsontwikkelaar.”

Bent u het eens met het huidige groeibeleid van Schiphol?

„Nee, volstrekt niet. Want nog steeds heeft Schiphol geen visie. Schiphol groeit niet maar breidt uit. Dat is iets anders. Het gaat niet om steeds meer startbanen, maar om écht banen, werkgelegenheid. Schiphol groeit als een mens die alleen maar patat eet. Dat is niet gezond.

„Al die extra startbanen zijn niet nodig. Kijk naar Heathrow in Londen. Die heeft twee banen en verwerkt twee keer zoveel passagiers.”

Over twee weken spreekt de Eerste Kamer zich uit over de veelbesproken privatisering van Schiphol. Bent u daar voor of tegen?

„Dat heeft voor mij geen enkele prioriteit. Wat mij steekt, is dat er nog nooit is onderzocht – laat staan aangetoond – dat privatisering echt nodig is. Wie schiet daar nou wat mee op, behalve de directie die er een hogere beloning door zal krijgen?

„Het lijkt wel of er rond Schiphol onzichtbare maar machtige krachten werken. Ook rond de privatisering. De gemeente Amsterdam is tegen, en wordt vervolgens door minister Zalm [Financiën] geïntimideerd. ‘Als jullie ons niet steunen zullen wij bepaalde projecten van de stad frustreren’, heeft hij gezegd. En het enige Kamerlid dat zich kritisch opstelde over de privatisering, Adri Duivesteijn, heeft de Tweede Kamer onverwachts verlaten om wethouder van Almere te worden.”

Waar is het u eigenlijk allemaal om te doen?

„Mijn belangrijkste doelstelling is om naast Schiphol het belangrijkste woon- en werkcentrum van Nederland te maken, van Europa. In samenspraak met alle betrokkenen, de luchthaven, de overheid en de omwonenden. Dat zal de welvaart in Nederland bevorderen. De luchthaven van Atlanta is al ruim twintig jaar mijn grote voorbeeld. Atlanta is de 43ste stad van Amerika, maar heeft wel de grootste luchthaven ter wereld. Op de helft van het oppervlak van Schiphol. En de bewoners zijn er tevreden.”

De vier schadeclaims die Chipshol heeft ingediend beslaan ruim 260 miljoen euro. Als die worden betaald, is dan daarmee de kous af?

„Nee, want die komen voort uit de ruzie rond het Groenenbergterrein. Dat is nog maar voorspel. Waar het in de toekomst om gaat is de bestemming van Badhoevedorp-Zuid. Daar wil Schiphol zijn Airport City bouwen. Zij hebben er 85 hectare, wij 110. Het is de laatste troefkaart van een luchthaven die niets meer heeft: geen dominante luchtvaartmaatschappij, geen efficiënte landingsbanen en geen deskundige directie. In dit gebied zijn we sinds 1994 tegengewerkt. Als er geen samenwerking komt, zullen wij met nieuwe claims komen. Dat kan nog wel tien jaar duren. Maar ik heb geen haast. Ik ben pas 81.”

    • Philip de Witt Wijnen