Ieder voor zich, collectief voor allen

Geef de consument de keus, en hij kiest voor het collectief. Een toch nog onverwacht uitvloeisel van de politieke economie van de nieuwe zorgverzekeringswet is een golf van collectivisering.

Dit jaar zijn – tot 1 maart – 2,7 miljoen Nederlanders overgestapt naar een nieuwe zorgverzekeraar. Zij maakten gebruik van de keuzevrijheid om voor de nieuwe basispolis, die dit jaar is ingevoerd bij de omschakeling naar een nieuw zorgstelsel, zelf een verzekeraar te kiezen. Zij lieten zich bij hun keuzegedrag sterk leiden door collectieve contracten die werkgevers en andere organisaties afsloten met verzekeraars. De collectivisatiegraad steeg van 31 procent naar 44 procent, meldde onderzoeksbureau Vektis gisteren. Van de mensen die een nieuwe verzekeraar namen, kwam 66 procent binnen via een collectief contract.

Waarom? De maximale premiekorting van 10 procent.

Zo staat uitgerekend een VVD-minister, Hans Hoogervorst van Volksgezondheid, met zijn zorgverzekeringswet aan de basis van steeds grotere collectiviteiten.

Liberalen kiezen van oudsher voor het individu. Leve de eigen verantwoordelijkheid. Collectivisatie riekt daarentegen naar voormalige sovjets, naar dwang, naar belasting betalen. Liberalen houden niet van bedillerige regelingen, tenzij het fiscaal interessant is natuurlijk, zoals de aftrek van hypotheekrente.

De VVD wil dat collectieve arbeidsovereenkomsten niet zo automatisch aan alle werkgevers worden opgelegd als nu het geval is. En ook collectieve pensioenen moeten eraan geloven, zegt het Liberaal Manifest. „De huidige regelingen hebben een te collectivistisch karakter en kennen beperkingen die voor de pensioenverzekerde uiterst nadelig kunnen uitwerken.”

PvdA-leider Wouter Bos, die de fiscale afdracht van pensioenpremies wil beperken, is niet de enige die grootse plannen heeft met de oudedagsvoorzieningen.

De collectivisatie van de zorgverzekeringen schept onvermoede perspectieven. Wat te doen als straks iedereen collectief verzekerd is? Dan verliest de korting zijn aantrekkingskracht. De volgende fase ligt voor de hand. Nog meer fusies à la VGZ en Univé. Is een nationale fusie van zorgverzekeraars niet efficiënter? Voor het welslagen van deze omschakeling is het van belang dat de Nederlander weet dat hij er zelf voor heeft gekozen. Het linkerdeel der natie kiest een burgerpolis, liberalen nemen de consumentenpolis.

Dat scheelt een stuk of twintig hoofdkantoren, de moeizame verwerking van overstappende klanten, administratieve problemen met huisartsen en ongeveer 80 miljoen euro aan deels nutteloze reclamecampagnes.

Menno Tamminga