Holleeder luistert ontspannen naar tenlastelegging

Willem Holleeder, verdacht van afpersing en moord, kreeg vandaag in een extra beveiligde rechtbank de tenlastelegging voorgelezen. Is hij werkelijk het gewetenloze beest waarvoor sommigen hem houden?

Daar zit hij dan. Willem Holleeder. Tussen zijn adjudanten, de Turk Senol T. en de Bosniër Paja M. Met de armen over elkaar, gekleed in een wit overhemd met groene ruitjes en met daaronder een zwarte broek en zwarte schoenen.

„Waar moet ik zitten?”, vraagt hij aan zijn raadsman Bram Moszkowicz terwijl ze elkaar de hand schudden. Holleeder blijft innemend als altijd en leent zijn bekertje water aan Moszkowicz. Is dit nu de gewetenloze afperser van Willem Endstra, die ook zijn eigen advocaat onder druk zou hebben gezet?

Zijn gewelddadige reputatie is hem niet aan te zien. Hij ziet er bleek en mager uit. Willem Holleeder is geen man van wie je op het eerste oog vermoedt dat hij mensen afrost in het Amsterdamse bos omdat ze niet op tijd betalen, zoals Willem Endstra zou zijn overkomen.

Hij is populair in het café en geliefd bij de vrouwen. Toch heeft hij in de Amsterdamse onderwereld een reputatie van gewetenloosheid. Tegenover Willem Endstra noemde ‘de Neus’, zoals zijn bijnaam luidt, zichzelf een beest. Endstra omschreef hem tegenover derden als creatief en vernuftig.

Ontspannen en grapjes makend met zijn advocaat luistert Holleeder naar de tenlastelegging. Hij wordt gezien als de leider van een criminele organisatie die zich schuldig zou hebben gemaakt aan afpersing, mishandeling, witwassen, omkoping en moord of voorbereiding tot moord.

Zijn slachtoffers zouden wijlen Willem Endstra, wijlen Kees Houtman en de vastgoedhandelaren Rolf Friedlander en John Wijsmuller zijn. Ook zou hij het personeel hebben mishandeld van de Omval, een café nabij het Amsterdamse clubhuis van de Hells Angels waar Holleeder regelmatig over de vloer kwam.

De zaak tegen Holleeder en zijn medeverdachten is omgeven met extra veiligheidsmaatregelen. In de extra beveiligde dependance van de rechtbank Haarlem op Schiphol loopt de marechaussee zichtbaar bewapend rond. De leden van de militaire politie laten niemand toe die zich niet kan legitimeren.

De officieren van justitie Koos Plooy en Fred Teeven zetten voor de rechtbank op zakelijke toon uiteen hoe ze met het onderzoek naar afpersing in het vastgoed zijn begonnen. De basis was inderdaad de schat aan informatie die vastgoedmagnaat Willem Endstra aandroeg in gesprekken met de Amsterdamse politie, de rijksrecherche en officier van justitie Plooy zelf. Volgens Plooy en Teeven gaat het hier in essentie om betrouwbare informatie die, mits feitelijk controleerbaar, ook zeker als bewijs kan dienen.

De officieren beamen dat Endstra zelf mogelijk ook niet brandschoon was. Dat maakte hem juist zo chantabel en kwetsbaar. Ze bevestigen ook dat niet alles wat Endstra heeft verklaard, juist is. Holleeder heeft mogelijk dingen aangezet of overdreven om indruk op Endstra te maken. Maar juist om die reden heeft justitie de afgelopen twee jaar veel tijd en energie gebruikt om de door Endstra aangedragen informatie te controleren.

Op vele punten blijkt de informatie die hij verstrekte te kloppen. Dat geldt onder andere voor de vele financiële transacties die inmiddels zijn nagetrokken. Opvallend daarbij is de rol van zakenman en miljonair Jan Dirk Paarlberg, over wie getuigen volgens officier van justitie Teeven hebben gezegd dat hij zelf ook werd bedreigd door Holleeder. Dat Paarlberg Holleeder niet zou kennen, acht hij uitgesloten. De zakenman is al in 1996 gezien met Holleeder en mede-Heineken-ontvoerder Cor van Hout in de buurt van de woning van Van Hout.

De fiscalist van Paarlberg zette in 2003 speciale vennootschapsstructuren op om afpersingsbetalingen van Endstra aan Holleeder te faciliteren, zo stelt justitie. „Die bedrijven werden dan opgenomen in de juridische structuur van de Merwede-groep, het zakenimperium van Willem Holleeder”, aldus Teeven.

Het openbaar ministerie (OM) gaat ook in op een van de meest gevoelige thema’s in het dossier: de informatie over de relatie tussen Holleeder en zijn advocaat Moszkowicz. Plooy ontkent met kracht dat er onderzoek is gedaan naar het privé-leven van Moszkowicz. „Alle informatie over hem is bovengekomen in opsporingshandelingen naar Holleeder en zijn medeverdachten.”

Die informatie schetst volgens het OM wel een bepaald beeld van die relatie. „En dat is relevant in verband met hetgeen Endstra verklaard heeft over bijvoorbeeld de bedreiging op het kantoor van Moszkowicz door Holleeder en Paja”, stelt Plooy. „De zaak gaat immers voor een deel over betrouwbaarheid van de verklaringen van Endstra.”

Plooy en Teeven verklaren het zeer zorgelijk te vinden dat belangrijke delen uit het dossier zijn gelekt naar de media. Daarbij gaat het met name om de verklaringen van twee anoniem bedreigde getuigen en de ‘Endstra-tapes’. „Hier wordt toch aan andere potentiële getuigen het signaal afgegeven: pas op als getuige, want je verhaal staat een paar dagen later in de krant”, stelt Plooy.

De zaak tegen Holleeder en zijn medeverdachten werd vanmiddag voortgezet.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het artikel Holleeder luistert ontspannen naar tenlastelegging (11 mei, pagina 1) staat dat de Merwede Groep het zakenimperium van Willem Holleeder is. De groep is het bedrijf van Jan Dirk Paarlberg.

    • Jan Meeus