Europees avontuur is in gevaar

De reacties op ‘We the People’, het project van deze krant om de burgers zelf de Europese Grondwet te laten herschrijven, geven aan dat het ongenoegen over het referendum van vorig jaar onverminderd groot is. De kloof tussen kabinet en burger lijkt niet verkleind.

‘Het is duidelijk dat de huidige bestuursvorm niet meer toereikend is nu Europa steeds meer lidstaten telt”, schrijft Mart van Stiphout uit Breda. „Daarom moet de Grondwet worden herschreven, maar wel rekening houdend met de bezwaren die leven onder burgers”.

Van Stiphout is niet de enige die vindt dat dit Europees Grondwettelijk Verdrag moet worden herschreven. Een duidelijke meerderheid van de tot nog toe bijna 700 deelnemers aan het We the People-project over Europa wil dat. Revisie is nodig om het Verdrag korter te maken, toegankelijker, en meer aan te laten sluiten bij de beleving van de burger. Of zelfs om Europa te redden: ,,Herschrijf zo snel mogelijk de Grondwet”, schrijft Wiechert Visser uit Vlissingen. ,,Al was het alleen al om het wankele machtevenwicht tussen de staten te reguleren. Mocht dat niet lukken, dan ben ik ervan overtuigd dat, op termijn, het Europese avontuur mislukt is met alle gevolgen van dien.”

Oppervlakkig gezien lijkt de herschrijf-liefde aan te sluiten bij het beleid van de Nederlandse regering. Die verklaarde het bestaande Europees Grondwettelijk Verdrag immers dood? Zou het werkelijk zo zijn dat er hier nu eens even geen ‘kloof’ is tussen kabinet en burger?

De reacties op ‘We the People’ geven blijk van het tegendeel. Veel deelnemers zijn nog steeds boos en verdrietig over het referendum van vorig jaar en over ,,het gedrocht" van de Grondwet. Het kabinet en de rest van het ja-kamp slaagden er niet in om Europa en de Grondwet goed over het voetlicht te brengen.

„Ik ben voor een Grondwet voor Europa. Altijd geweest, eigenlijk”, schrijft Natya Bouman uit Tilburg. ,,En toch heb ik afgelopen jaar nee gestemd”. Nee tegen een Grondwet die geen grondwet was, maar een serie verdragen „waarmee ik me niet kon vereenzelvigen”. Nee tegen politici uit het ja-kamp. „Hoe harder ze riepen dat ik die Grondwet vast niet gelezen had, hoe bozer ik werd. Ik had me ijverig in dat slaapverwekkend boekwerk ingelezen voordat ik me een opinie vormde.” Met het referendum van vorig jaar juni kwam in één klap Europa het politiek bewustzijn van veel Nederlanders binnen. Ze werden, anders dan bij Europese verkiezingen (waar het nog om bekende politieke partijen gaat), gedwongen een houding aan te nemen over een groot en complex onderwerp.

In zijn stemverklaring analyseert Noud Hovius uit Middelburg hoe burgers op zo’n rauwe kennismaking reageren. Ze vallen volgens hem terug op hun eigen nationale politieke ervaring: onzekerheid over het niet goed functioneren van de nationale rechtsbescherming, van de rechtsstaat, en van de politiek in het algemeen. „Terechte onvrede over de nationale instanties, die uitvergroot wordt op Europese instanties”, aldus Hovius.

Als Europa zo graag een politiek project wil worden – van Europese Gemeenschap naar Europese Unie zogezegd – waar was de politiek dan in het voorliggende Grondwettelijk Verdrag? Op het punt van de economische orde is het Verdrag kraakhelder, schrijft Friso Wiersum uit Utrecht. Maar dat gold volgens hem niet voor de politieke ordening. Hij heeft vorig jaar „nee gestemd omdat dit voorstel voor een Grondwet een aantal zaken in zich had die mijns inziens niet in een Grondwet thuishoren; a. wel vertellen hoe de economie ingericht moet zijn, maar niet hoe de politiek zou moeten functioneren. b. wel claimen dat alle economische modellen neoliberaal moeten zijn vormgegeven, maar geen ruimte laten voor een Europees model voor een verzorgingsstaat. c. niet beginnen met de burger, maar met de verschillende overheden.”

Kurano Bigiman schrijft van vanuit Athene ook genoeg redenen te zien om te klagen over het Grondwettelijk Verdrag. Maar dat is volgend de auteur niet voldoende: „Het is nu tijd om het gejammer opzij te zetten.(...).Er moet iets zijn wat alle Europeanen in de 25 EU-lidstaten bindt. En dus niet iets wat de Europese elite verbindt. Tijd voor ons burgers om de tekst op te stellen.”

http://wethepeople.nrc.nlInformatie over We the People.

www.nrc.nl/opinieArtikelen over Europese Grondwet.