Ongeloof over mogelijke ban zuurstoftent

Slapen in een zuurstoftent wordt vanaf volgend jaar mogelijk gelijkgesteld aan doping. Het nabootsen van hoogtetrainingen staat ter discussie bij WADA. Maar er is veel oppositie. „Niet meewerken aan deze waanzin.”

Henk Stouwdam

De woorden ‘verbod’ en ‘zuurstoftent’ zijn amper uitgesproken of aan de andere kant van de telefoonlijn is al sprake van grote verontwaardiging. Professor dr. Harm Kuipers zegt met verbazing te hebben gelezen dat het wereldantidopingbureau WADA de methodes voor kunstmatige hoogtetrainingen ter discussie stelt en mogelijk gaat besluiten om onder andere het gebruik van de zuurstoftent voor 2007 op de dopinglijst te plaatsen. Het moet niet veel gekker worden, vindt de bewegingswetenschapper aan de Universiteit Maastricht. „Ik hoop dat bij de discussie betrokken personen snel bij zinnen komen en aan deze waanzin niet meewerken.”

Dat is boud gesproken door de doorgaans voorzichtig formulerende Kuipers, die tot vorig jaar nog deel uitmaakte van de commissie van WADA die verantwoordelijk is voor de samenstelling van de dopinglijst, de zogenoemde List Committee. Omdat hij periodiek aftredend was, hoeft Kuipers later dit jaar geen standpunt over kunstmatige hoogtetrainingen in te nemen. Hij zou tegen opname op de dopinglijst hebben gestemd, dat lijdt geen twijfel. Maar of Kuipers dan bij de meerderheid had behoord is de vraag. De hoogleraar vindt ook dat bijvoorbeeld cafeïne, heroïne, morfine, cannabis, ventolin en corticosteroïden geen prestatieverhogende middelen zijn, maar hij is er niet in geslaagd die van de dopinglijst te krijgen. De rekkelijke Kuipers verloor meestal de strijd met de preciezen in de commissie.

„Maar als het om de vraag gaat wat doping is, ben ik rechtlijnig”, zegt Kuipers. „Daarvoor moet aan twee van de drie volgende criteria worden voldaan: Is het middel prestatiebevorderend, is het schadelijk voor de gezondheid en druist het in tegen ethiek van sport? Alle serieuze onderzoeken wijzen uit dat een zuurstoftent nauwelijks tot verbetering van de prestatie leidt; sterker, bij sommigen heeft het zelfs een negatief effect. Schadelijk voor de gezondheid is het zeker niet. En mijns inziens gaat het evenmin in tegen de ethiek van de sport. Dan zou trainen op hoogte, of nog gekker, wonen op hoogte ook verboden moeten worden.”

Maar als Kuipers als deskundige geen twijfels heeft, waar komen die bezwaren tegen elke vorm van kunstmatige hoogtetrainingen dan vandaan? „Ik vermoed uit de Franse hoek”, zegt Kuipers. „Ik maak ook deel uit van de wetenschappelijke werkgroep van de Europese Unie en daarin hebben de Fransen hetzelfde onderwerp eens op de agenda gezet. We hebben het toen besproken en kwamen tot de conclusie dat het gebruik van zuurstoftenten geen probleem is, tenzij het gasmengsel, dat in de tent de verhouding tussen stikstof en zuurstof regelt, zodanig is samengesteld dat het gevaar oplevert. Maar wie zo stom wil zijn, moet dat maar doen, zou ik zeggen.”

Maar niet alleen de Fransen willen de zuurstoftent door WADA besproken hebben. Die verzoeken komen uit meer landen, vertelt woordvoerder Frédéric Donzé, die zich niet specifieker wil uitspreken. „Er hebben ons veel verzoeken bereikt om te bekijken of de methodes van kunstmatige hoogtetraining verboden moeten worden. Waarmee niet gezegd is dat bijvoorbeeld de zuurstoftent daadwerkelijk onaanvaardbaar wordt verklaard. Het uitvoerende comité bepaalt komende weekeinde of de methode voor de voorlopige dopinglijst in aanmerking komt. Vervolgens kunnen alle betrokkenen hun commentaar geven, waarna het Health, Medical and Research Committee bepaalt of de methode voor 2007 op de dopinglijst moet komen. En uiteindelijk neemt het uitvoerende comité in september de beslissing.”

Langeafstandsloper Kamiel Maase zegt ook met enige verbazing kennis te hebben genomen van de kans dat de zuurstoftent op de dopinglijst komt. Hij noemt het „een apart verhaal.” Maase: „Ik vraag me vooral af hoe een verbod gecontroleerd moet worden. Dat lijkt me juridisch knap lastig; het bezit van een zuurstoftent is nog geen bewijs dat je er in slaapt. En het is evenmin op te sporen via het bloed, zoals bij verboden middelen. Voor mij persoonlijk heeft het geen gevolgen, want op mij hebben hoogtetrainingen geen effect. Waarschijnlijk omdat mijn aerobe systeem goed is ontwikkeld. Mij zeggen die methodes van onnatuurlijke hoogtetrainingen niks. De zilveren medaille bij de EK veldlopen in 2001 was een van mijn grootste successen. Maar ter voorbereiding op die wedstrijd ben ik Nederland niet uitgeweest.”

Bij het Nederlands Centrum voor Dopingvraagstukken (NeCeDo) wordt al even sceptisch gereageerd op een mogelijk verbod op zuurstoftenten. Volgens directeur Rens van Kleij komt de wens tot een verbod uit ethische overwegingen voort. „En daar hebben wij Nederlanders verdomd weinig mee. Maar doordat de ethische commissie van WADA over het onderwerp geen eensluidend oordeel kon geven, werd de discussie weer vrijgegeven. In Noorwegen, weet ik, is de zuurstoftent op morele gronden verboden. Maar wij zijn geen voorstander van een verbod, omdat de tent niet prestatieverhogend werkt en niet schadelijk voor de gezondheid is. Persoonlijk vind ik een eventueel verbod ronduit ridicuul.”

Mocht WADA uiteindelijk besluiten de methodes als onnatuurlijke trainingsvormen op de dopinglijst te zetten, dan komt het verbod te laat voor de Engelse voetballer Wayne Rooney. Om het genezingsproces van zijn gebroken middenvoetsbeentje te bevorderen, slaapt de voetballer, opgenomen in de WK-selectie, deze weken in een zuurstoftent. Maar is hij daarmee een bedrieger? Niet volgens de algemene opinie, maar over acht maanden mogelijk wel volgens WADA.

    • Henk Stouwdam