Beste Sigmund,

Je bent deze week 150 jaar geleden geboren. Je confronteerde ons met de werking van het onderbewustzijn en toonde aan, zoals Albert Camus het beschreef, dat de meest ridicule voorvallen het begin kunnen zijn van een groot kunstwerk of, in jouw geval, van een klinisch misverstand.

Ik wil grote kunstwerken niet gelijkstellen aan een klinisch misverstand, maar iets dwingt mij om het toch te doen. De mens is een slecht geordende massa gewetensproblemen waar hij, eenmaal op eigen benen staand, probeert met de beste wil van de wereld uit te komen. De mens probeert de ultieme staat van gewetenloosheid te bereiken. Sommigen doen dat met een geweer en anderen met hun creditcard.

In de tussentijd probeert de mens zijn slechte geweten af te kopen. Godsdienst en gewoontes helpen hem daarbij over de grootste hobbels heen, maar uiteindelijk moet hij toegeven dat hij in het aanzicht van het Niets alleen maar Iets kan fluisteren. Het was je, denk ik, om dat gefluister te doen. Door jou zijn miljoenen fluisteraars op sofa's gaan liggen. Je werd meer dan een autoriteit, je werd een industrie - en dat allemaal in jouw naam.

Het probleem van onze tijd is niet zozeer het onderbewustzijn - dat is inmiddels verheven tot het bewustzijn par excellence - of onze neuroses of ons bewustzijn, maar ons geweten. “We zullen ze een geweten schoppen“, schreef Louis Paul Boon. Maar er valt weinig meer te schoppen. Individuen hebben twijfels en overwegingen, hobby's, vakantiebestemmingen en loze gesprekken. Wie de ander een geweten wil schoppen, kan op onverschilligheid en soms zelfs agressie rekenen. “Rot op met je geweten!“

De mens is het spoor bijster en is daar gelukkig van geworden. Hem tot de orde roepen leidt tot bloedvergieten.

Langzaam sterft jouw aanwezigheid, net als de regenwouden sterven en de bon-vivants van onze wereld, Sigmund. Zelfs je gekerm is ternauwernood te horen. Ik weet niet of me dat spijt of moet verheugen.

Warme groet,

Abdelkader Benali

Schrijver, geboren in Marokko, woont sinds zijn vierde in Nederland.

    • Abdelkader Benali