Verzet groeit tegen ‘censuur’ Peter Handke

Een groeiend aantal Europese kunstenaars verzet zich tegen de beslissing van de Comédie Française om een werk van de Oostenrijkse schrijver Peter Handke van het programma te halen omdat hij in maart de begrafenis van de Servische ex-president Slobodan Milosevic bijwoonde.

Filmers, schrijvers en theatermakers sluiten zich aan bij Nobelprijswinnares Elfriede Jelinek, die zich vorige week tegen deze ‘censuur’ keerde. Onder hen de regisseurs Michael Haneke en Emir Kusturica en de schrijvers Robert Menasse, Josel Winkler en Paul Nizon.

Het geschrapte stuk, Spiel vom Fragen oder Die Reise ins sonore Land dateert uit 1989 en is in Frankrijk opgevoerd voordat Handke vanaf 1995 pro-Servische opvattingen in de Balkanoorlog werden verweten. Theaterdirecteur Marcel Bozonnet van de Comédie Française schrapte het stuk van het programma voor 2007 nadat hij in het linkse weekblad Le Nouvel Observateur las dat Handke bij de begrafenis van Milosevic diens lof had gezongen.

Handke heeft inmiddels in een interview in Le Monde laten weten Le Nouvel Observateur wegens smaad te willen aanklagen. Bij de begrafenis van Milosevic heeft hij naar eigen zeggen alleen gezegd dat „de wereld, de zogenaamde wereld alles weet over Slobodan Milosevic. De zogenaamde wereld kent de waarheid. Daarom is die zogenaamde wereld hier vandaag niet. (.) Ik ken de waarheid niet. Maar ik kijk. Ik luister. Ik tast. Ik herinnner mij. Ik stel vragen.” Hij zegt nooit de Servische misdaden in de Balkanoorlogen te hebben ontkend.

Het voornaamste protest in Frankrijk zelf komt vooralsnog van minister van Cultuur Renaud Donnedieu de Vabres, die Handke zondag heeft ontvangen om hem zijn steun te betuigen. Donnedieu heeft aan theaterdirecteur Bozonnet een brief geschreven. Daarin schrijft hij dat het betreffende stuk van Handke „vragen opwerpt van een universele strekking (.) waarvan het in deze troebele tijden nuttig had kunnen zijn ze aan het publiek te laten horen”.

Ook vanuit Berlijn wordt het humanistische karakter van Die Reise onderstreept, onder anderen door theaterdirecteur Claus Peymann van het Berliner Ensemble. Hij sluit zich in Der Spiegel aan bij de uitspraak: „Een Voltaire arresteert men niet” van de Franse president de Gaulle: „Een Handke verbiedt men niet.”

Bozonnet verdedigde het schrappen vorige week op een persconferentie als een „strikt persoonlijke keuze”. Toen hij Handke aanvankelijk programmeerde scheidde hij stuk en auteur wel, maar hij zegt dat hij er nu niet meer „over heen kan stappen” dat Handke bij de begrafenis was. Bozonnet beschouwt het als minachting voor journalisten, historici en het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag dat Handke zegt dat hij de waarheid niet kent. „Dat heeft het mij onmogelijk gemaakt deze persoon in een theater te ontvangen en hem de hand te schudden.”

Volgens Handke’s Franse vertaler Bruno Bayen dreigt Handke door toedoen van de Comédie Française „in de ban te worden gedaan”. Hij vreest dat andere theaterdirecteuren Handke ook gaan weren met een beroep op „morele integriteit”.

    • René Moerland