Trage speurtocht door maatschappelijke lagen

Als kind verloor hij zijn grote broer in de sneeuw. Als volwassene kleurt dat nog iedere dag zijn leven. Het bepaalt wat hij leest (boeken over verdwijningen), waarmee hij de kost verdient (recherchewerk), waarin hij zich op werkterrein heeft gespecialiseerd (verdwijningen) en hoe hij zich in privé-relaties gedraagt (afwezig).

Omslag Arnaldur Indridason: Koudegolf. Signature, 331 blz. 17,50 euro

‘Hij' is Erlendur, de raadselachtige Reykjavikse hoofdcommissaris die samen met zijn verslaafde kinderen en zijn collega's Elinborg en Sigurdur Oli de vaste waarden vormt van een serie politieromans. Schepper is de IJslandse thrillerkeizer Arnaldur Indridason, die vorig jaar in deze krant beweerde dat hij schrijft omdat zijn hoofdpersoon hem zo intrigeert. Deel vijf van de serie, het zojuist verschenen Koudegolf, gaat dan ook voor een belangrijk deel over deze treurige man die ‘zelf niet (wist) waarom hij zich beter voelde in donkere winters dan in lichte zomers'.

De zaak die Erlendur dankzij zijn obsessie ‘oplost' betreft een tientallen jaren oud skelet dat opduikt als de waterspiegel van een meertje plots drastisch daalt. Er kom nogal wat oude troep boven water - vooral afluisterapparatuur van Russische makelij - en een van die dingen is gebruikt als verzwaring voor een anoniem lijk.

De erop volgende trage speurtocht door maatschappelijke lagen is typisch Scandinavisch: menselijk, gedegen, begaan. Qua melancholie en maatschappelijke betrokkenheid had Mankell het kunnen schrijven, maar Sjöwall en Wahlöö ook. Alleen daalt historicus Indridason af in een onaangenaam stukje verleden waar die andere drie vermoedelijk minder belang bij hebben/hadden: een jaren vijftig-milieu van jonge studenten met communistische sympathieën.

Zonder veel stilistische opsmuk en met weinig oog voor het decor maakt Indridason vernietigend duidelijk hoe het idealistische wantrouwen van de Stasi en consorten mensenlevens verzwolg. De avonturen van IJslandse studenten omstreeks 1950 in Leipzig zijn op zijn zachtst gezegd vormend.

De nadruk verschuift in dit boek wel erg van politieroman of thriller naar geschiedenisles. Maar wat een geschiedenisles! Koudegolf is Indridasons belangrijkste boek, al is het zeker niet zijn spannendste. Door de manier waarop hij het raadsel Erlendur begint in te vullen is het tevens zijn meest psychologische.

Thriller

Arnaldur Indridason: Koudegolf.

Signature, 331 blz. 17,50 euro

    • Gert Jan de Vries