Steeds meer ogen op straat

Steeds meer misdaden worden opgelost met behulp van foto's die zijn gemaakt met mobiele telefoons.

De Nederlandse politie heeft belangstelling.

Twee mannen van in de dertig overvielen op 4 mei vorig jaar een tankstation in het Drentse Norg. Ze wilden naar eigen zeggen ‘geld maken' om snel drugs te kunnen kopen. Om de vrouwelijke pompbediende schrik aan te jagen spoot de oudste man met een knijpflesje benzine over haar heen. Daarna deden beide mannen een greep in de kas. Met een buit van bijna 400 euro gingen ze ervandoor.

Wat de mannen niet wisten, was dat een 14-jarige VMBO-scholier hen al een tijdje in de gaten hield. De jongen - die van zijn moeder niet met zijn naam in de krant mag - was op zijn fiets door de mannen gesneden. ‘Ze parkeerden hun auto niet in, maar naast het pompstation. Daarna stonden ze een tijdje te gluren. Ik vond het meteen heel verdacht.’ ‘Voor de zekerheid’ tikte de jongen op zijn mobieltje het kenteken van de auto in. Toen hij de mannen hollend uit het tankstation zag komen, wist hij genoeg. Met de camera in zijn telefoon maakte hij een paar opnames van de grijze Ford Escort waarmee ze wegscheurden. Aan de politie liet de scholier even later de foto's en het kenteken zien. Door zijn alertheid konden de overvallers binnen het uur worden gearresteerd. Hun auto stond voor een drugspand in Groningen geparkeerd. De helft van de buit hadden ze al verbrast.

De wijze waarop de roofoverval in Norg werd opgelost, staat niet op zich. In binnen- en buitenland wordt de politie steeds vaker geconfronteerd met getuigen die een foto met hun mobiele telefoon hebben gemaakt. Diverse inbraken en overvallen zijn daardoor al opgelost. In Atlanta in de VS is onlangs een exhibitionist opgepakt omdat de vrouw aan wie de man zich blootgaf eerst een foto maakte en daarna de politie belde.

‘Fotogetuigen' is een voor de hand liggende ontwikkeling, zegt Siete Hamminga, directeur van Waleli, een IT-bedrijf uit Amsterdam dat producten en diensten ontwikkelt waarbij mobiele telefonie een rol speelt. ‘Het straatbeeld is veranderd. De helft van de mensen heeft een telefoon op zak met een camera erin. Dat merk je bij grote gebeurtenissen. De moord op Theo van Gogh, de bomaanslagen in de Londense metro: de eerste beelden die de wereld overgingen waren gemaakt met mobiele telefoons.’

De ontwikkeling van het versturen van een berichtje met beeld en geluid (mms) zette Hamminga aan het denken. Zijn bedrijf ontwikkelde een systeem om de foto's en filmpjes die burgers van overtredingen, ongelukken of verdachte situaties maken op een efficiënte manier te verwerken, zodat ze meteen kunnen worden gebruikt voor het opsporen van verdachten. ‘Op het juiste moment bestaande technieken combineren, dat is de kunst’, zegt Hamminga. Waleli benaderde vorig jaar diverse politiekorpsen met het voorstel voor ‘mms-getuigen'. Het korps Zuid-Holland-Zuid toonde belangstelling. Maar toen de Raad van Hoofdcommissarissen vernam van de plannen, werd het onderwerp doorgeschoven naar het Concern Informatiemanagement Politie (CIP), de centrale instantie die voor alle 25 regiokorpsen IT-toepassingen ontwikkelt. Die afdeling is nu bezig de technische, personele, juridische en financiële consequenties in kaart te brengen.

Eén ding staat vast, zegt de woordvoerder van het Nederlands Politie Instituut: ‘Fotogetuigen is een onstuitbare ontwikkeling waar de politie hoe dan ook iets mee moet.’ Probleem is dat binnen de begroting van het CIP geen ruimte is voor een nieuw systeem. ‘We gaan een beroep doen op het innovatiebudget van het ministerie van Binnenlandse Zaken’, zegt de woordvoerder.

Voor de politie liggen er een paar forse uitdagingen, zegt Hendrik Karreman van de korpsleiding Rotterdam-Rijnmond en lid van de innovatieboard van het CIP. Hoe ambitieus tuig je het systeem voor de mms-getuige op? Waleli heeft twee mogelijkheden voorgesteld. Een laagdrempelig en een meer geavanceerd plan. In de eenvoudige opzet gaat een agent naar de getuige toe. Ter plekke wordt het digitale bewijsmateriaal draadloos overgenomen. Bij een meer geavanceerde opzet kunnen burgers hun foto's en filmbeelden zelf direct sturen naar een alarmnummer, bijvoorbeeld 113. Een centrale meldkamer verwerkt de binnenkomende meldingen.

Een geavanceerde opzet vereist veel techniek en mankracht, legt Karreman uit. ‘Je hebt bijvoorbeeld een goede firewall nodig om het systeem te beveiligen tegen hackers. Ook moeten de fotobeelden gekoppeld worden aan dossiers. En je moet de beelden snel kunnen verwerken en uitwisselen. Daarvoor is mankracht nodig. We willen voorkomen dat buurtagenten de eerste drie uur van elke werkdag achter de computer zitten.’ Volgens Karreman ligt het voor de hand om de callcentra achter het politienummer 0900-8844 om te bouwen naar contactcentra waar ook foto's en videobeelden verwerkt kunnen worden. Onderdeel van de plannen van Waleli is om alle agenten een geavanceerde telefoon met beeldscherm en camera te geven. Dat zou grote kansen bieden bij de opsporing, legt Hamminga uit. ‘Stel dat bij een overval een foto is gemaakt van een verdachte. Op basis van locatiegegevens is het eenvoudig om die foto door te sturen naar alle agenten die in de buurt zijn van de plaats delict.’ Om de functionaliteit van cameratelefoons aan te tonen, zijn in Rotterdam onlangs twee wijkteams uitgerust met geavanceerde toestellen. Buurtagenten kunnen daarmee digitaal bewijsmateriaal verzamelen. Karremans lachend: ‘Het eerste effect van deze proeven is dat alle agenten om zo'n moderne telefoon vragen.’

Twee systemen voor mms-getuigen NRC 090506 / YS / Bron: Waleli

Bekijk een filmpje over mms-getuigen op: www.waleli.nl/producten Kijk op www.nederlandsfotomuseum.nl voor informatie over de ‘interactieve tentoonstelling over het fotomobieltje' Picture This!

    • Arjen Ribbens