Schokkend en schokkerig beeld in politieroman

Een actueler maatschappijbeeld presenteert Kjell Eriksson in Nachtzwaluw. Het is een schokkerig en schokkend beeld. Schokkend door het alledaagse racisme - niet nieuw, maar het went nooit - en schokkerig door het voortdurend wisselende perspectief van waaruit hij de gebeurtenissen tijdens een tragische nacht in het Zweedse Uppsala beschrijft. Er wordt gevochten, er worden winkelruiten ingeslagen en er wordt een jongen vermoord die op weg was naar zijn vriendin. Een onbegrijpelijke combinatie van gebeurtenissen. Eriksson reconstrueert de rampnacht vanuit de personages, dus zonder ‘vertellerscommentaar'. Dat maakt de zaak levendig en schijnbaar objectief, maar voor lezers die nu in deze serie boeken over de hermandad van Uppsala vallen is het even wennen. Iedereen heeft er een geschiedenis en als lezer loop je - mede dankzij dat perspectiefgebruik - mooi achter de feiten aan.

Omslag thriller Kjell Eriksson: Nachtzwaluw. De Geus, 382 blz. 22,50 euro

Zo blijft ook lang de rol onduidelijk van Ali, een verwarde Iraanse puber die als vluchteling in Zweden woont. Is hij betrokken bij de plot of is hij een voorbijganger? En hoe zit het met zijn verdacht opererende opa Hadi die getraumatiseerd is en geen Zweeds spreekt? Waarom is die in het leven verdwaalde man de ‘nachtzwaluw' uit de titel?

Hoofdpersoon van Erikssons reeks is de politievrouw en alleenstaande moeder Ann Lindell. Ze krijgt niet eens veel meer aandacht dan haar collega's, maar deze vrouwelijke semi-antiheld is de primus inter pares. Met moeite durft Lindell op haar gevoel af te gaan. Ook de lastige positie van een veelbelovende vrouw in het corps hoort bij het maatschappijbeeld.

Eriksson mag dan geen commentaar geven, zijn engagement is door de keuze voor personages en situaties overduidelijk. Niet uitgesproken, toch een moralist. En bovenal een uitstekend manipulator van de verwachtingen van zijn lezers, want hij maakt het in een handomdraai naargeestig spannend of onheilspellend.

Geen wonder dus dat hij inmiddels tweemaal de prijs voor de beste Zweedse misdaadroman won en ook voor Nachtzwaluw een nominatie voor die prijs in de wacht sleepte. Dat is heel wat in het land van Mankell en zoveel andere auteurs van geëngageerde politieboeken.

Thriller

Kjell Eriksson: Nachtzwaluw.

De Geus, 382 blz. 22,50 euro

    • Gert Jan de Vries