Schaf zowel de studiebeurs als het collegegeld af

Mensen met lage inkomens betalen belasting waardoor studenten hun studie riant kunnen laten uitlopen.

Laat daarom studenten zelf hun studie bekostigen.

Studenten in het hoger onderwijs worden, zeker in vergelijking met aankomende timmerlieden en automonteurs, flink in de watten gelegd. Ze betalen als collegegeld een fractie van de kostprijs van hun studie en ontvangen beurzen en voordelige studieleningen, en om ‘verdieping' door bestuurswerk aan te moedigen, lopen beurs en lening langer door dan een studie eigenlijk duurt.

Waarom geven we zulke rechten niet aan andere groepen in de samenleving? Het standaard antwoord verwijst meestal naar het ‘sociale nut' van hoger onderwijs, en naar de positieve herverdelingseffecten die het studiefinancieringsstelsel zou hebben.

Wij stellen een alternatief voor: schaf zowel het collegegeld als de studiebeurs af. Dat leidt tot grotere rechtvaardigheid, want:

Studenten die hoger onderwijs hebben genoten, verdienen doorgaans meer dan werknemers met een lagere opleiding. Dat terwijl ook de mensen met ‘minder dan modaal' de belasting betalen waardoor studenten hun studie riant kunnen laten uitlopen. Dat is niet rechtvaardig, want nu worden toekomstige advocaten en museumdirecteuren jarenlang vrij gehouden op kosten van hen die de bijbehorende salarissen zelf nooit zullen ontvangen. Er is dan ook niets onrechtvaardigs aan lenen voor je studie.

In ons voorstel is de toegang tot hoger onderwijs gratis. Zo blijft het sociale nut van hoger onderwijs bewaard. Er is geen collegegeld meer, behalve voor te trage studenten. De hoge maatschappelijke kosten van studievertraging worden opgevangen door de rechtvaardige eis de kostprijs te betalen als je niet op tijd afstudeert.

De belastingbetaler draait zo niet meer op voor de financiering van de studiebeurs, en ook niet meer voor de trage student. En dat mag best, want de belastingbetaler betaalt sowieso al bijna acht miljard euro voor de financiering van het hoger onderwijs.

Ons voorstel heeft nog andere voordelen.

1 Studenten krijgen een positieve prikkel om hard te studeren. Ze moeten immers hun studie op tijd afronden, anders gaan ze de veel hogere kostprijs betalen.

2 Opleidingen krijgen een groter belang bij het handhaven van de kwaliteit. Opleidingen worden afgerekend op het percentage studenten dat hun opleiding op tijd afrondt.

Zijn er nadelen? Het is maar hoe je het bekijkt. Lenen wordt snel vanzelfsprekend. En voor mensen die na hun studie werkloos worden, zijn kwijtscheldingsregelingen te ontwerpen, die financiële onzekerheid wegnemen. Wordt studeren elitair? Nee. Het is juist elitair om te studeren op kosten van de belastingbetaler.

Boudewijn de Bruin en Menno Rol werken resp. als postdoc en als assistent-in-opleiding aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen.

    • Boudewijn de Bruin
    • Menno Rol