Ook verdienen aan nieuwe energie

Vrijblijvend zijn plannen voor duurzame energie allang niet meer. Ze hebben nog wel een duwtje nodig van de overheid. Over enkele decennia plukt Nederland daar de vruchten van.

Zonnepanelen van een Franse centrale. Nederland zou jaarlijks 2 miljard euro in dergelijke energie moeten investeren. Foto AFP A picture taken 20 April 2006 in Chambery, south-eastern France, shows sun panels at the largest photovoltaic power plant in France with over 1000m2 of panels. Photo prise le 20 avril 2006 à Chambéry, de panneaux solaires sur la plus grosse centrale photovoltaïque de France avec plus de 1000 m2 de panneaux. L'installation a une puissance de plus de 100 KWc, au moment où l'ensoleillement (et donc le rendement) sont au maximum. Elle est composée de deux parties : l'une de 860 m2 de capteurs installés sur des réservoirs d'eau potable, et l'autre de 150 m2 de capteurs, posés sur un bâtiment proche. AFP PHOTO / JEFF PACHOUD AFP

Minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) sprak gisteren van een „hersteld elan” voor de overgang naar een nieuwe energiehuishouding. Over dat thema nam hij samen met staatssecretaris Van Geel (Milieu, CDA) gisteren een plan, Meer met Energie, in ontvangst. „Ik ben blij met dit plan”, zei Brinkhorst. „Er wordt nu een visie gegeven waarin een verband wordt gelegd tussen economie en milieu. Ik ben daar een groot voorstander van. Je kunt niet blijven doorgaan met het geven van subsidies en bijvoorbeeld 100.000 windmolens plaatsen.”

Het actieplan is opgesteld door een werkgroep, de zogenoemde Taskforce Energietransitie, waarin een groot aantal wetenschappers en vertegenwoordigers uit milieubeweging en bedrijfsleven heeft samengewerkt onder voorzitterschap van Rein Willems, directeur van Shell Nederland. Willems hoopt het energiebeleid van dit kabinet te „versterken” en te zorgen dat gedurende drie of vier achtereenvolgende kabinetsperioden een nieuw energiebeleid wordt gevoerd. Daartoe moet de overheid haar investeringen in nieuwe energie geleidelijk opvoeren van jaarlijks 1 miljard euro op dit moment naar 2 miljard euro per jaar.

„We willen toe naar een reductie van CO2-uitstoot met 50 procent in 2050 en een energiebesparing van 1,5 tot 2 procent per jaar”, zegt Willems. „Dat kost geld. De alternatieve energiebronnen zijn nu nog twee tot drie keer zo duur. Tegelijkertijd moeten de kosten voor energie in Nederland niet hoger worden dan in andere landen, want anders trekken de bedrijven weg. Daarom moeten de investeringen van de overheid omhoog.”

Doel is een „duurzame energiehuishouding”. In het milieubeleid is al veel langer sprake van een zogenoemde ontkoppeling, dat wil zeggen dat milieuvervuiling niet meer automatisch stijgt met de groei van de economie, maar onafhankelijk daarvan kan worden gestopt, veelal door technologische maatregelen.

Iets dergelijks moet ook voor energie gaan gelden. „We kunnen niet doorgaan met de huidige manier van verbranden van fossiele brandstoffen, beschikbaarheid van olie en gas worden steeds problematischer”, aldus het actieplan. En als Nederland een voortrekkersrol gaat vervullen bij innovatieve energieprojecten, zal Nederland over een aantal jaren een voorsprong hebben op andere landen in kennis. „Die kennis kun je verkopen”, aldus Rein Willems. En het levert naar schatting 20.000 tot 30.000 banen op.

De „route” naar een duurzame energiehuishouding loopt langs 26 „transitiepaden” die het rapport heeft geselecteerd, van rijden op waterstof tot besparing van grondstoffen in de papierindustrie. Sommige initiatieven op deze paden staan nog in de kinderschoenen, andere hebben alleen nog een financieel duwtje nodig van het rijk om het nieuwe concept te „vermarkten”. Willems noemt Blue Energy als voorbeeld van een pril initiatief. In dit project wordt energie opgewekt door menging van zoet en zout water middels osmose en omgekeerde elektrodialyse.

Al wat verder op weg is het project in de Haagse wijk Duindorp. Dit jaar wordt daar voor 750 woningen een ‘zeewaterwarmtecentrale’ aangelegd; huizen worden via de vloer verwarmd en gekoeld door warmte en koelte te onttrekken aan zeewater.

Een ander voorbeeld op de weg naar een nieuwe energiehuishouding zijn tuinbouwkassen die ’s zomers meer warmte opvangen dan er ’s winters wordt verbruikt, de warmte wordt in het grondwater opgeslagen en ’s winters opgepompt. Ook zijn er plannen om water honderden meters diep uit de voormalige Limburge mijnen op te pompen en met dat relatief warme water het klimaat in een nieuwbouwwijk in Heerlen te beheersen.

Vrijblijvend zijn deze initiatieven allang niet meer. Ze moeten bijdragen aan een aantal ambities die in totaal 200 medewerkers aan de werkgroep zich hebben gesteld. Zoals de ambitie om in 2050 30 procent van de energie uit groene grondstoffen te halen door het omzetten van biomassa in stroom, warmte, chemicaliën en materialen. En de ambitie om in 2050 de uitstoot van schadelijke stoffen tot eenderde te reduceren door gebruik van alternatieve motorbrandstoffen, nieuwe voertuigtechnologie en beter verkeersgedrag. Plus de ambitie om energiezuinig te bouwen en daarbij „significante besparingen” te halen, aangezien de totale gebouwde omgeving in Nederland eenderde van de energiebehoefte consumeert.

Nieuwe technieken bieden „kansen” voor de economie, aldus het actieplan. „Het Nederlandse bedrijfsleven kan met nieuwe energietechnologie de wereldmarkt op, en het kan door efficiënt te produceren een concurrentievoordeel behalen.”

    • Arjen Schreuder