Kwal reageert zeer snel

Kwallen behoren tot de snelst reagerende dieren. Een luttele 700 nanoseconden verstrijken tussen het moment waarop een prooidier langs de voelhaartjes op een tentakel strijkt en het moment dat daaruit een minuscule harpoen naar buiten schiet. Duitse biologen hebben voor het eerst de reactiesnelheid van kwallen gemeten met een camera die 1,43 miljoen plaatjes per seconde schiet. Ze berichtten gisteren over het experiment in Current Biology.

Een nanoseconde is een miljardste seconde. Een oogknippering duurt circa 70 milliseconden, honderdduizend keer langer dus dan de kwal nodig heeft om te vuren.

De netelcellen die kwallen gebruiken om prooidieren te vangen liggen aan het oppervlak van het lijf van de kwal en zijn tentakels. Vanuit de netelcellen kunnen giftige harpoentjes naar buiten schieten die met een draad aan de kwal verbonden zijn. De harpoenen dringen door de huid van de prooi; zelfs door de schaal van een garnaal. Vanuit een harpoen komt een soms dodelijk gif vrij.

De Duitse wetenschappers, verbonden aan de universiteit van Heidelberg, hebben uitgerekend dat een harpoentje circa een miljardste gram weegt. Omdat het afschieten ervan gebeurt met een zeer hoge versnelling is daarvoor niettemin een zeer hoge druk vereist van 7 miljard pascal, vergelijkbaar met de druk die gepaard gaat met het afvuren van sommige kogels.

Bij het afschieten legt het harpoentje een afstand af van 13 micrometer (een miljoenste meter) met een gemiddelde snelheid van circa 50 km per uur. De energie die nodig is om deze druk te genereren wordt volgens de onderzoekers geleverd door een sterk veermechanisme in een speciaal molecuul in de wand van de netelcel.