het beeld

Rita Verdonk Ned.1 (NCRV), Netwerk, 8 mei, 20.45u.

„In de toekomst is het nieuws net zo betrouwbaar als reclame”, zo luidde gisteren de centrale stelling van de VPRO-rubriek De toekomst. Misschien is het zelfs nu al een beetje waar. Nieuwsconsumenten moeten zich voortdurend afvragen wat het oogmerk is waarmee journalisten de actualiteit te lijf gaan. Zeker is dat de markt schreeuwt om opinies en mannetjesmakerij, en niet om onafhankelijk verzameld, betrouwbaar en dus saai nieuws. Het regeringsvoornemen om omroepen voortaan alleen nog opdracht te geven tot het vervaardigen van opiniërende programma’s onderstreept een andere uitspraak in De toekomst: onafhankelijke nieuwsmedia worden een luxe-artikel. Misschien moet juist daar subsidie voor komen.

Het ziet er naar uit dat Netwerk, op dit moment nog een zes keer per week uitgezonden actualiteitenrubriek van KRO, NCRV en EO, in het programmeringsmodel van de publieke omroep snel het loodje legt. De KRO stapt er zeker uit, en de twee protestantse zendgemachtigden hebben vaak meer een boodschap dan de behoefte onafhankelijk nieuws en analyses te bieden.

Gisteren was het resultaat te zien van het een week volgen van de campagne van Rita Verdonk om VVD-lijsttrekker te worden door Netwerk-redacteur Wilfred Scholten. Uit kritische vragen kon je opmaken dat de journalist zich enige zorgen maakte over de aard van de campagne, over wat wel eens wordt aangemerkt als „Amerikaanse toestanden”. Ook heb ik het gevoel dat Scholten niet zo blij zou zijn, indien de VVD-leden Verdonk als lijsttrekker kozen. Toch maakt de reportage zich zelf ook schuldig aan mannetjesmakerij en verregaande personalisering van de politiek. Waarom werpen de media zich zo enthousiast op de tweestrijd tussen Verdonk en Rutte, met het arme Kamerlid Veenendaal als derde wiel aan de wagen? Zou het zijn omdat de door Verdonks campagneleider Kay van de Linde („Van der Linden”, volgens Netwerk) bedachte shots van Rita aan het roer of op de voorplecht van een trotse schuit extra kijkers opleveren? Of omdat een analyse van de politieke tegenstellingen en prognoses juist tot zapmomenten zouden kunnen leiden?

In de oppervlakkig uitgevallen reportage, waarin we ook Verdonks echtgenoot Peter Willems eens in beeld zagen komen, werd wel duidelijk dat Rita niet van debatteren houdt en er ook niet goed in is. Of is dat de spin die de NCRV eraan geeft?

Een analyse zou kunnen leiden tot de conclusie dat een verkiezing van Verdonk als lijsttrekker vooral het CDA stemmen dreigt te gaan kosten. D66 zou er garen bij spinnen, Wilders en Pastors kunnen hun kansen vergeten. De VVD zou wellicht veertig zetels of meer halen, maar in de formatie geen rol spelen, als geïsoleerd rechts-populistisch fenomeen. Het zou vermoedelijk leiden tot een coalitie van de PvdA en een ernstig verzwakt CDA.

Als het Rutte wordt, de kandidaat van het partij-establishment, kan een deel van de liberale partij zich afsplitsen en Wilders volgen. D66 zal klein blijven, en de VVD groeit niet veel. Ze zullen samen groot genoeg blijken om met de PvdA van Bos een nieuw paars kabinet in elkaar te timmeren.

Verdonk als lijsttrekker leidt waarschijnlijk tot een relatief linkser regering dan Rutte.

    • Hans Beerekamp