Gezwalk tussen hier en nu, ruimte en tijd

K. Schippers won gisteravond met Waar was je nou de Libris Literatuurprijs.

In mei 2005 verscheen in NRC Handelsblad daarover de volgende recensie.

K. Schippers tijdens de uitreiking van de Libris Literatuurprijs. Foto Rien Zilvold adam winnaar libris foto rien zilvold Zilvold, Rien

Hoe kijkt een kind van drie tegen de wereld aan? Wat gaat er om in een man die wordt vastgelegd in een schilderij? Dat soort vragen stelt K. Schippers keer op keer in zijn romans. Eensluidende antwoorden hoeven we niet te verwachten - een peuter kan zich nu eenmaal niet goed uitdrukken en een schilderij zwijgt meestal. Duidelijk is dat Schippers graag speculeert over zulke vragen en plezier heeft in het oprekken van de grenzen van het mogelijke.

De karakters in Schippers' boeken willen dan ook, zonder een beroep te doen op hogere machten, verder kunnen kijken dan hun neus lang is. Zij zijn uit op iets extra's dat hen uittilt boven de beperkingen van het hier en nu. Het is een sympathiek streven dat in zijn romans tot opgewekte bespiegelingen leidt, maar vaak ook tot ongewone avonturen.

In Waar was je nou, zijn nieuwe roman, gaat hij nog een stap verder. Hoofdpersoon Ruud, een fotograaf, heeft zoals veel Schippers-figuren een hang naar vroeger. Hij koestert een nostalgisch verlangen naar de zomers, de muziek, de films, de trams, de vuilnisbakken en de kroketjes van weleer. Daarom krijgt hij maar geen genoeg van de foto's die zijn overleden moeder heeft nagelaten. Vooral van de foto's uit de tijd dat hij een jaar of twaalf was, gaat een grote zuigkracht uit. ‘Kamers, stranden en zeeën gaan door mijn handen’, mijmert hij. Hij kijkt zo lang naar een strandtafereel met vlieger dat hij er pardoes in verdwijnt.

Samen met zijn zus Trudy maakt hij vervolgens, via de afbeelding van een speeltuin, een uitstapje door de straten van hun oude buurt. Een achtervolging door een soort bromsnor maakt een abrupt einde aan deze nostalgische trip. Trudy denkt dat haar broer het hele verhaal heeft verzonnen. Daarom besluit Ruud dat hij haar zal bewijzen dat hij echt terug kan in de tijd, door de broche op te sporen die hun moeder placht te dragen en die mee terug te nemen naar het heden. Een onmogelijke missie, zoals uiteindelijk zal blijken.

Schippers heeft niet al te veel moeite om aannemelijk te maken hoe zijn hoofdpersoon heen en weer reist tussen heden en verleden en tussen ouderdom en jeugd, op enig gegoochel met fototoestellen, cameraperspectieven, vergrotingen en lenzen na. In het algemeen vermoeit hij ons niet met verklaringen over de gang de zaken in ‘Waar was je nou'. Hij laat in het midden of Ruud daadwerkelijk verdwijnt of dat hij een dubbelleven leidt. Zo blijft ook onbeslist of hij zijn jeugd nog eens simpelweg wil herbeleven, of dat hij er enkele cruciale verbeteringen in wil aanbrengen.

In elk geval geeft Schippers ons in deze roman een verrassend slot, doordat Ruud ineens besluit in zijn jeugd te willen blijven. Of deze herkansing gelukkig zal uitpakken, worden wij niet gewaar. Schippers houdt zijn verhaal zo luchtig en open mogelijk.

Waarschijnlijk moeten we de bedoeling van ‘Waar was je nou' niet al te diep zoeken. Met al zijn gezwalk door ruimte en tijd wil Schippers misschien alleen maar beweren dat iemand - door zich open te stellen voor beelden, geuren, kleuren en klanken - vanzelf teruggevoerd wordt naar vroeger. Naar zonovergoten stranden, prille erotiek, naar gelukkige jonge jaren waarin alles nog mogelijk is. Voor mensen die, al of niet met behulp van hun eigen fotoalbum, toe zijn aan een tweede jeugd, biedt deze luchtige heimweeroman een goede handleiding.

Waar was je nou.

fictie

K. Schippers: Querido, 240 blz. 17,95 euro

    • Janet Luis