Europees oeros voorouder rund

De huidige Europese runderen stammen ook af van lokale Europese oerossen, iets dat tot nu toe werd uitgesloten. De heersende opvatting was dat het Europese vee uitsluitend afstamde van runderen uit het Midden-Oosten, waar ze circa 10.000 jaar geleden zijn gedomesticeerd.

De lokale Europese oeros-bijmenging blijkt uit genetisch onderzoek onder meer dan 1.500 koeien uit Europa en het Middellandse-Zeegebied en uit analyse van DNA van vijf Italiaanse prehistorische oerossen (tussen 7.000 en 17.000 jaar oud). Het onderzoek is gisteren gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition).

De opvatting dat er in het huidige Europese vee geen bijmenging te vinden zou zijn van de prehistorische Europese variant van de oeros, berust op ouder genetisch onderzoek. In een zestal prehistorische oerosbotten uit Groot-Britannië werd een variant van mitochondriaal-DNA aangetroffen die in geen enkele moderne huiskoe voorkomt. En dus zou er geen bijmenging zijn geweest. En omdat oerosbotten maar op een paar punten zijn te onderscheiden van die van huiskoeien werd deze mtDNA-test zelfs gebruikt om vast te stellen of prehistorische botten van een oeros of van vee waren. Daardoor leek ook het steeds alsof bijmenging uitgesloten was: als er in oude runderbotten dat Britse oerossignatuur werd gevonden, kon het geen vee zijn.

Maar 27 onderzoekers, onder leiding van Giorgio Bertorelle van de universiteit van Ferrara, melden nu in de PNAS dat ze in onmiskenbare oerosbotten uit Italië mtDNA-varianten hebben gevonden die juist wel in modern vee voorkomen. En dan ook nog vooral in modern Italiaans vee: er loopt een rechte lijn tussen de lokale oeros en het lokale vee. Kennelijk was er veel variatie in oeros-mtDNA.

Overigens blijft het Europese vee ook sterk lijken op vee in het Midden-Oosten, zodat er duidelijk sprake is van bijmenging, niet van een onafhankelijke domesticatie in Europa.

De koe is twee keer – los van elkaar – gedomesticeerd. In de Indusvallei werd aan het begin van de landbouw uit de lokale variant van de oeros (Bos primogenius) de tamme zeboe (Bos indicus) opgekweekt, in het Midden-Oosten ontstond uit de lokale oeros het ‘gewone rund’ (Bos taurus).