Verkiezing van president verdeelt Italiaanse politici

Italiaanse politici kiezen deze dagen een opvolger voor president Ciampi. Zijn termijn van zeven jaar zit er op en hij wil geen tweede.

Opnieuw is Italië in de ban van verkiezingen. Vanmiddag om vier uur komen Senaat, Huis van Afgevaardigden en regiovertegenwoordigers bijeen om een opvolger te kiezen voor scheidend president Carlo Azeglio Ciampi. De nieuwe president zal Romano Prodi, winnaar van de parlementsverkiezingen, de opdracht geven een regering te vormen.

Al dagen wordt er volop gespeculeerd over de kandidaten. Lange tijd leek oud-premier Massimo D'Alema de grootste kanshebber. Deze voorzitter van de grootste centrum-linkse partij, de Democraten van Links, zag het voorzitterschap van het Huis van Afgevaardigden aan zich voorbij gaan en hoopt sindsdien op het presidentschap.

Voor het weekend was hij nog de enige kandidaat van centrum-links. Maar demissionair premier Silvio Berlusconi dreigde gisteren al zijn aanhangers op te roepen geen belasting meer te betalen als 'de communist' D'Alema zou worden gekozen.

Centrum-rechts presenteerde vervolgens vier alternatieve kandidaten. De oud-premiers Giuliano Amato en Lamberto Dini, de net tot voorzitter van de Senaat gekozen Franco Marini en oud-eurocommissaris Mario Monti. In een poging de rebus nog verder te compliceren lanceerde centrum-links gisteravond Giorgio Napolitano (81) als kandidaat. Deze oud-verzetsstrijder, gematigd communist, voormalig voorzitter van het Huis van Afgevaardigden en senator-voor-het-leven zou ook binnen de centrum-rechtse coalitie op enige steun kunnen rekenen, al hebben Berlusconi en Umberto Bossi (Lega Nord) zich negatief over hem uitgelaten.

Het Italiaanse presidentschap is in vergelijking met het Franse of Amerikaanse niet meer dan een ceremoniële functie. Maar de Italiaanse president heeft wel meer te zeggen dan de Nederlandse koningin. Hij kiest na consultatie van de partijen niet alleen de premier en beëdigt de ministers, hij toetst ook de nieuwe wetten aan de grondwet en mag deze terugsturen naar het parlement. Verder ondertekent hij decreten en schrijft hij referenda en verkiezingen uit.

De ceremonie rondom zijn verkiezing wordt naar analogie met de pausverkiezing wel het lekenconclaaf genoemd. Kozen vorig jaar april 117 kardinalen de nieuwe paus, vandaag zullen maar liefst 1.010 politici meedoen aan de presidentsverkiezing: de 630 leden van het Huis van Afgevaardigden, de 322 senatoren en dan nog 58 regiovertegenwoordigers.

Ze zullen zich tegen elkaar persen in de bankjes van Montecitorio, de Italiaanse Tweede Kamer. Een voor een worden ze naar voren geroepen. Onder een soort van koetscabine die is afgeschermd met gordijntjes zullen ze hun stem uitbrengen. Een stemronde duurt al gauw vijf uur.

In de drie ronden vandaag en morgen moet een kandidaat tweederde van de stemmen halen. Daarna volstaat een gewone meerderheid. Als er een nieuwe president is gekozen, zal de klok van Montecitorio beieren en weten de Romeinen die geen tv kijken dat ze een nieuwe president hebben.

Wanneer die klokken zullen luiden is echter moeilijk te voorspellen. Ciampi, de vertrekkende president, werd al na één stemronde gekozen. Maar zijn voorganger Oscar Luigi Scalfaro kon zich pas na een week en zestien stemmingen president noemen.

    • Bas Mesters