Kennismigrant in de keuken

Nederland kent sinds kort een soepele regeling voor 'kennismigranten'.

Chinese restaurants en Turkse bakkers halen zo hun personeel uit het buitenland.

Wie zijn toch die hoog opgeleide 'kennismigranten' die volgens de ministers Brinkhorst (Economische Zaken, D66) en Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) Nederland binnengehaald moeten worden om de economie te innoveren? Zijn het de ICT'ers uit Bombay? Of de chef-kok van Chinees restaurant Gouden Huis in Almere? Of de broer van Mustafa Karabalik van het Turkse autowasbedrijf KCC in Den Haag?

'Kennis is heel breed', zegt bedrijfsleider Ming Zheng van restaurant Gouden Huis: 'Daar is geen grens aan. Wat is kennis?' Hij heeft een aanvraag gedaan om een Chinese chef-kok als 'kennismigrant' naar Nederland te halen.

Sinds vorig jaar kunnen niet-Europeanen via een snelle procedure bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) voor vijf jaar in Nederland komen werken, mits ze een brutosalaris van 45.000 euro per jaar gaan verdienen. De regeling is bedoeld om het groeiende tekort aan hoger opgeleiden aan te vullen. Volgens het ministerie van Economische Zaken hard nodig in de internationale slag om knappe koppen. Is een Chinese chef-kok wel zo'n knappe kop? 'Wie niet waagt, die niet weet', zegt Ming Zheng.

Hij probeert het, net als de tientallen andere Chinese restaurants die op de lijst staan met bedrijven die door de IND zijn toegelaten tot de kennismigrantenregeling, zo blijkt uit onderzoek van deze krant. In totaal proberen zeker 74 horecagelegenheden personeel als 'kennismigrant' naar Nederland te halen. Op de lijst staan ook minstens 37 kleine Turkse bedrijfjes, veelal uitzendbureau's voor lager geschoold werk zoals in de schoonmaak, de beveiliging, de tuinbouw. Ook een buurtsuper, en een enkele bakkerij. Eigenaar Ramazan Kilic van Bakkerij Nimet, een eenmanszaak in Schiedam, heeft een aanvraag ingediend voor een bakker uit Turkije. 'Het is heel moeilijk om hier aan een goede bakker te komen', zegt hij. 'In Turkije leert men het al van kinds af aan'. Hoe heeft hij in Turkije de juiste persoon weten te vinden? 'Het is toevallig mijn broertje', zegt Kilic. Ook Mustafa Karabalik van het autowasbedrijf KCC in Den Haag probeert zijn broer als 'kennismigrant' over te laten komen. Zijn procedure loopt al sinds januari. 'Mijn broer heeft gestudeerd', zegt hij: 'Nee, niet aan de universiteit. Maar als hij komt, kan het bedrijf verder groeien.'

Voor de invoering van de regeling waarschuwde de Raad van State al dat inkomen als enige criterium voor kennismigranten ertoe leidt dat buitenlanders binnenkomen 'van wie in redelijkheid niet kan worden aangenomen dat zij bijdragen aan de kenniseconomie'. Opleiding en werkervaring zouden een betere toets zijn, vond de Raad van State. In een positief getinte evaluatie van de regeling in januari was nauwelijks aandacht voor deze problematiek. Wel erkende het kabinet dat fraude in een klein hoekje zit. De Arbeidsinspectie moet controleren of de salarissen echt worden uitbetaald.

Kilic van Bakkerij Nimet vindt de inkomensgrens voor kennismigranten wel hoog, al hoeft hij een kennismigrant onder de dertig jaar 'slechts' 33.000 euro te betalen. 'Ik heb geen keuze.' Bedrijfsleider Ming Zheng zegt de nieuwe chef-kok de vereiste 45.000 bruto te zullen betalen. Nu betaalt zijn restaurant een kok nog 2600 euro bruto per maand, de 'kennismigrant' krijgt straks 3700 euro: 'Dat hebben we er voor over. Het is heel moeilijk goede koks te vinden.'

Onduidelijk is hoeveel Chinese restaurants of Turkse bedrijfjes er daadwerkelijk in zijn geslaagd personeel als kennismigrant over te laten komen. Na toelating als bedrijf, moeten ook nog de papieren voor de individuele migrant rond komen. De IND kon hierover voor het weekend geen gegevens verschaffen.

Het Groningse restaurant Ni Hao heeft naar eigen zeggen voor twee Chinese chef-koks de benodigde papieren binnen. 'We verwachten ze begin deze maand', zegt Lisette Werkman van het restaurant. En de Haagse advocaat Y. -zdemir, die tientallen Turkse bedrijven als cliënt heeft, heeft vier Turkse bouwvakkers naar Nederland gehaald. Volgens de IND zijn er nu al meer dan 4000 kennismigranten toegelaten.

Uit gesprekken met Chinese en Turkse ondernemers blijkt dat de IND het wel steeds moeilijker maakt. De procedures lopen stroever dan in het begin. 'We kijken kritisch naar alle aanvragen', zegt de IND. 'Ze geloven niet dat we dat salaris echt gaan uitbetalen, al zeggen ze dat niet hardop', aldus Alex Chang van de Chinees restaurant De Proeftuin in Enkhuizen. Zijn aanvraag is door de IND afgewezen.

Volgens advocaat -zdemir worden er telkens aanvullende vragen gesteld. 'De IND wil bijvoorbeeld meer gegevens over de solvabiliteit van mijn cliënten.' Volgens collega Ester de Vreede, gespecialiseerd in migratieprocedures, heeft de IND formeel geen poot om op te staan: 'Als een bedrijf bonafide is en dat salaris echt blijkt uit te betalen, mogen ze niet ineens allerlei aanvullende eisen gaan stellen. Als ze het willen tegenhouden, moeten ze de wet veranderen.'