Informeel, enthousiast

Han Reiziger, zaterdag op 72-jarige leeftijd in Hilversum overleden aan kanker, was met zijn programma Reiziger in Muziek de hartstochtelijkste animator in het Nederlandse muziekleven en de opmerkelijkste presentator op de Nederlandse televisie. Reiziger propageerde vrijwel alle muzieksoorten op een hoogstpersoonlijke en vertederende manier, die dwars en vooral informeel was. In 2001, na 12,5 jaar en twee jaar na zijn pensioen als hoofd klassieke muziek van de VPRO, werd hij gedwongen om met zijn unieke programma te stoppen. Maar hij kon geen afscheid nemen van muziek en keerde twee jaar later terug op TV Rijnmond met Reiziger in Rotterdam.

Han Reiziger (Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen hilversum,14/5/01. han reiziger, o.a. presentator muziekprogramma. foto leo van velzen/nrc.hb. Velzen, Leo van

Henri Gerardus Reiziger, geboren op 4 april 1934, begon al op de lagere school in Haarlem met cabaret. Tijdens schoolavonden op het Coornhert Lyceum trad hij op op met Boudewijn de Groot en Arend Jan Heerma van Voss. Hij componeerde de eerste succesnummers van Jasperina de Jong (Call Girl en Soep Blues) en was als pianist de eerste begeleider van cabaret Lurelei. Hij werd opgevolgd door Frans Halsema toen hij in 1963 naar de VPRO ging. Han Reiziger was typerend voor de VPRO van destijds: eigenzinnig, tolerant, gedreven.

Muziek was voor hem het mooiste dat er is en als Reiziger in Muziek bracht hij die aan de man. Reiziger was de personificatie van 'crossover', bijna alle muzieksoorten waren hem lief. Hij was een hartstochtelijk pleitbezorger van nieuwe muziek, hij zond jazz en pop uit op de radio. Maar Bach, Mozart en Beethoven moesten van hem óók. Hij was een fanatiek Mozartliefhebber als weinig anderen. Hij reisde hem na voor een lange serie radio-programma's.

De ontwapenende en wat warrige presentatiestijl van Reiziger paste bij zijn opvattingen over muziek. De radioman bleef zijn informele radiostijl ook trouw als hij zijn gasten, van jong talent tot de wereldberoemde componist Pierre Boulez, ontving onder het oog van camera's in een voor tv eigenlijk ongeschikte kamer in een Hilversumse VPRO-villa, later in de Amsterdamse studio Plantage.

Reiziger brak met de plechtige sfeer rond muziek en de perfectie van de tv-presentator. Reiziger in Muziek was onconventioneel, los en spontaan. Hij werkte niet een lijstje vragen af, hij had geen voorbereide teksten. Dus kondigde hij eens de Matinee op de Vrije Zaterdag aan voor komende woensdag.

Het authentieke enthousiasme van Reiziger had een legendarisch hoogtepunt tijdens een uitzending in 1991 op een mooie zondagmorgen in mei, vanuit de tuin van de VPRO. Reiziger verscheen in beeld met een verband om zijn hand en presenteerde het programma op de gebruikelijke wijze. Ondertussen was het topje van een van zijn vingers onderweg naar het ziekenhuis, want pal voor de uitzending had hij het afgekneld toen een deur dichtviel. Meteen na het programma is geprobeerd het vingertopje weer aan Reiziger vast te naaien. Dat mislukte en wat van die vinger resteerde was nog lang hinderlijk gevoelig. Later speelde hij toch piano bij concerten van Spinvis.

In 1992 kreeg Reiziger van het Genootschap van Nederlandse Componisten de Jan van Gilse-prijs wegens 'zijn niet aflatende promotie van nieuwe muziek in het algemeen en Nederlandse nieuwe muziek in het bijzonder.' Dat deed hij ook als samensteller van Nederlandse Muziekdagen 1998 in Utrecht. 'Een programmeur moet naar voren en naar achteren kijken en zich bewust zijn van het feit dat alle soorten muziek verwant zijn.' En zo organiseerde hij onder andere de wereldpremière van een stuk van jazzmusicus Tjitze Vogel op het carillon van de Domtoren.

    • Kasper Jansen