Geen seksschandaal, niet geblunderd, toch ontslagen

Het ontslag van de Britse minister Jack Straw leek vrijdag onverklaarbaar.

Er blijken echter grote pijnpunten te bestaan tussen hem en premier Blair.

Foto AP Charles Clarke is door Tony Blair verbannen naar de achterste bankjes van het Lagerhuis. De reputatie van de minister van Binnenlandse Zaken leed zware schade toen bleek dat hij ruim duizend buitenlandse criminelen na hun straf had vrijgelaten zonder hen voor te dragen voor uitzetting, zoals in Groot-Brittannië gebruikelijk is. Britain's Home Secretary Charles Clarke leaves Downing Street, London after a cabinet meeting Thursday May 4, 2006. Britain's Prime Minister Tony Blair has suffered through a rough couple of months and voters could use town and city council elections around England to punish him for a slew of scandals. Clarke's announcement last week that officials had failed to properly screen 1,023 foreign criminals for deportation when they were released from prison over the past seven years was potentially very damaging. (AP Photo/Kirsty Wigglesworth) Associated Press

De nieuwe Britse minister van Buitenlandse Zaken Margaret Beckett reist vandaag naar New York voor topberaad over het dossier dat haar voorganger Jack Straw naar het lijkt de kop heeft gekost: de nucleaire ambities van Iran.

Het was vrijdag velen in eerste instantie een raadsel waarom premier Tony Blair Straw bij zijn grote 'reshuffle' na de door Labour verloren gemeenteraadsverkiezingen aan de kant zette. Straw was immers niet in een seksschandaal verwikkeld, zoals vice-premier John Prescott, en had evenmin opzichtig geblunderd, zoals Charles Clarke van Binnenlandse Zaken die verzuimde criminelen het land uit te zetten.

Er waren echter serieuze wrijvingen tussen Straw en zijn chef, wisten ambtenaren op Straws departement. Blair was vooral geïrriteerd dat Straw de afgelopen weken preventief gewapend optreden tegen Iran herhaaldelijk 'onvoorstelbaar' had genoemd. Volgens hem sluit artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties dergelijke offensieve acties uit.

Het dagblad The Guardian berichtte dit weekeinde dat Blair zijn medewerkers meer dan eens liet opbellen naar Straws ministerie om erop aan te dringen dat de minister zich minder categorisch zou uitlaten. Straw negeerde dat. Blair zelf wil de militaire optie achter de hand houden.

Het is zeker dat Blair Beckett heeft ingeprent dat ze vanavond in New York bij het etentje met collega's van de vier andere permanente leden van de Veiligheidsraad zijn standpunt en niet dat van Straw inneemt. De Britten zijn overigens een van de indieners van een resolutie in de Veiligheidsraad, die Iran oproept zijn verrijking van uranium op te schorten.

De meningsverschillen tussen Straw en Blair over Iran waren tamelijk uitzonderlijk. Straw stond sinds zijn aantreden in 2001 niet als een rebel bekend. De greep van Blair op het buitenlands beleid is trouwens hoe dan ook sterk. Christopher Meyer, Brits ambassadeur in Washington in aanloop naar de Irak-oorlog, beschreef vorig jaar in zijn memoires dat de ambassade altijd direct met Downing Street 10 zaken deed als het er diplomatiek gezien om spande. Het ministerie had dan een bijrol.

Blair had nog een tweede grief tegen Straw. Volgens ingewijden wekte Straw de laatste tijd de indruk dat hij op de hand was van Blairs gedoodverfde opvolger, minister van Financiën Gordon Brown. Een zonde die Straw mede zijn baan kostte.

Interessant was in dit verband dat Brown gisteren opriep tot een 'ordelijke' machtsoverdracht en eenheid in de partij. Hij verklaarde geen heil te zien in een partijoproer. Daarmee distantieerde hij zich van een groep van vijftig Lagerhuisleden, die Blair met een brief willen dwingen een datum voor zijn aftreden te noemen.

De kersverse minister van Binnenlandse Zaken, John Reid, nam het voor Blair op en verklaarde dat het het beste zou zijn als de premier zijn volledige termijn uitzit. Blair zou vandaag voor het eerst sinds zijn kabinetswijziging een persconferentie geven. Vaststaat dat hij zijn partijgenoten en de rest van de natie het nodige heeft uit te leggen.

Lees de brief van vijftig Lagerhuisleden via news.bbc.co.uk

    • Floris van Straaten