Flamenco, zigeuners en acrodans

Danseres Rosalba Torres Guerrero zingt met een hemelse stem. Dan wordt haar toon donkerder en laat ze krullerige Moorse flamenco-vibraties horen. Tot slot belandt ze in de diepste registers van smartelijke zigeunerzang.

Het is een fascinerend moment in Alain Platels dans en muziekvoorstelling Vsprs, die in maart in Berlijn in première ging en nu door Europa toert. In Brussel opende Vsprs het kunstenFESTIVALdesArts. Wat de Spaanse danseres Torres Guerrero zo imposant vertolkt is een versmelting van flamenco en de religieuze zang van Monteverdi's Mariavespers. Dat treffen tussen twee muziekculturen leidt tot een verrassend subtiele synthese. Muzikaal leider Fabrizio Cassol, die een klassieke sopraan, een zigeunerviolist en -fluitist en jazz- en barokmusici door Monteverdi's aan Maria gewijde liederen monteerde, kan er trots op zijn.

En dat allemaal omdat Alain Platel in zijn jeugd op een snikhete avond eens de Mariavespers hoorde uitvoeren. Die synesthetische ervaring van devotie en jeugdige zinnelijkheid, hemelse zang en aardse gedachten wilde hij verder uitwerken. Net als in Iets op Bach (Bach) en Wolf (Mozart) vormt in Vsprs muziek slechts één inspiratiebron. De andere liggen op een geheel ander vlak: met de tien dansers bekeek Platel in een Gents Museum voor Psychiatrie studiefilmpjes uit 1912, opnamen die de Belgische neuroloog Arthur Van Gehuchten maakte van zijn zogenaamde hysterische patiënten. Verwrongen, verkrampte, schokkerig impulsieve en dwangmatige bewegingen vormen in Vsprs het uitgangspunt voor de dansers, die zich om de beurt in virtuoze solo's presenteren. De een excelleert in trillen en lijfelijk stotteren, een ander kan zijn hand laten golven en slingeren als de tentakels van een octopus. De Engelse Iona Kewney wringt haar lichaam in een onontwarbare knoop, en demonstreert in een pas de deux op handstand hoe acrobatie en dans hier zijn versmolten tot een gloednieuw genre, vanaf nu 'acrodans' te noemen.

Het is erg onderhoudend om deze danscircusartiesten te zien optreden, maar de toon die ze zetten is vaker puur vermakelijk dan ontroerend. Eigenlijk roepen ze alleen mededogen op in de pregnante slotscène, waarin allen zichzelf neurotisch betasten en daarmee een onbarmhartig beeld van onmacht neerzetten.

Prachtig komt hun vervreemde mentale toestand tot uitdrukking in het decor van Peter De Blieck, een metershoge 'berg' bekleed met vaalwitte kamizooltjes. De dansers klimmen als boskatten in de wanden en dolen als eenzame zielen over de toppen.

Vsprs biedt intrigerende beelden en Platel heeft de diverse ingrediënten tot een pakkend geheel gesmeed. De gezongen gebeden aan Maria zijn in zijn dansbewerking grove en gitzwarte smeekbeden geworden. Cassols geniale muziekinterpretatie biedtde troost die ook Monteverdi met zijn Mariavespers beoogd zal hebben.

Voorstellin: 'Vsprs', door Les Ballets C. de la B., Ensemble Oltremontano en Aka Moon. Regie: Alain Platel. Muziek: Fabrizio Cassol. Gezien: 4/5, Brussel. 6 en 7/6 te zien op het Holland Festival. Inl. www.hollandfestival.nl.
    • Isabella Lanz