Betekenisloze landjes

Mag je kritiek leveren wanneer je zelf niet feilloos bent? Natuurlijk. Het gaat om de mate van je feilen. Zo luister je bijvoorbeeld liever naar een non dan naar een crimineel. Maar in de grote boze wereld is dat niet zo duidelijk. Iedereen (in het Westen) zal kritiek van de Verenigde Staten met meer ontvankelijkheid tegemoet treden dan wanneer die afkomstig is van bijvoorbeeld Birma of Soedan.

Hoewel, sinds het begin van de Oorlog tegen de Terreur, nu alweer vier en een half jaar geleden, hebben de Verenigde Staten op z'n zachts gezegd wat aan respect ingeboet - ook al zouden we niet ieder martelverhaal moeten geloven. Dat is wel jammer, want als er nou één land is dat ook wel eens zijn stem durft te verheffen voor goede dingen, dan zijn het de Verenigde Staten wel. Ondanks haar eigen staat van dienst op het gebied van de mensenrechten bijvoorbeeld zijn het altijd nog de Amerikanen die tijdens staatsbezoeken hardop durven te praten over, inderdaad, mensenrechtenschendingen.

Maar goed, daar wordt dus niet meer naar geluisterd.

In de rest van de wereld heeft dat verbijsterend effect. Aangezien niet-Amerikaanse politici alleen over mensenrechten praten als 1. hun parlementen hen daarom hebben gevraagd of 2. het economisch betekenisloze landjes betreft, blijven grote mensenrechtenschenders zo goed als buiten schot. Van Centraal-Azië tot diep in Afrika kunnen omstreden regimes gewoon hun gang gaan.

Temidden van al die wrange frivoliteit leeft hier en daar de moeizame discussie over de universaliteit van de universele rechten van de mens weer op. Naar mate landen met een dubieuze status van fatsoenlijkheid meer met rust worden gelaten, omdat zelfs de Verenigde Staten het er te druk voor hebben, met Irak bijvoorbeeld, krijgen zij een grotere mond. Opeens zijn Asian values of andere omstreden waarden weer actueel. Die worden dan handig gebruikt om uit te leggen dat het dáár nu eenmaal anders werkt dan hiér. Zo verdwijnen weer onschuldigen achter de tralies. Niemand die het opvalt.

Oud-correspondent in China en (beginnend) filmmaker

    • Floris-Jan van Luyn