Massawerkloosheid bij tekort aan personeel

De Amsterdamse bureaucratie ziet de jeugdwerkloosheid in de stad te rooskleurig, constateert Maarten Huygen

Heel wat notabelen waren uitgelopen voor een bijeenkomst op de hoogste verdieping van de Kamer van Koophandel van Amsterdam aan het IJ. De korpschef van de politie Noord-Holland Noord, de regiopersoneelschef van Albert Heijn, een Marokkaanserechercheur van de politie Zaanstreek, een partner van accountantskantoor Deloitte & Touche (Volhouden, daar gaat het om'), een onafhankelijke Marokkaanse ondernemer, recruteerders van de landmacht, een beleidsadviseur voor de Kamer van Koophandel, bestuurders van Marokkaanse organisaties, diverse specialisten in etnische diversiteit, allemaal wilden ze moslims en leden van etnische minderheidsgroepen werven voor banen.

Ze spraken nobele woorden over diversiteit op de werkplek, verkeerde beeldvorming, aanpassingsproblematiek, discriminatie aan de ene kant en behoefte aan respect aan de andere.Alcoholvrije drankjes waren klaargezet, de melange van leren fauteuils en airco rook naar business class en het uitzicht op de passerende zeeschepen was schitterend. Prem Radakishun van het tv-programma Prem time deed de presentatie, een rapper had een slotwoord gerijmd. Alleen de doelgroep ontbrak: werkloze moslimjongeren.

Het organiserende bureau voor intercultureel management, Mex-it, vreesde te veel inschrijvingen maar veel conferentiebordjes bleven ongebruikt liggen. De mensen die ik sprak en hoorde, onder wie veel moslims, waren beslist interessant. Maar ze waren notabelen of mensen die actief waren in het gesubsidieerde en ongesubsidieerde allochtonencircuit of belangstellenden zoals ik. De clientèle bestond hoofdzakelijk uit een twintigtal moslimstudenten die een kijkje wilden nemen maar die niet verlegen zaten om een baantje omdat ze nog studeerden. Ze waren alvast aan het netwerken. Gezien hun welbespraaktheid en actieve opstelling zag ik voor hen een veelbelovende toekomst in het verschiet. Ook andere Marokkaanse sprekers maakten indruk. Met de elitevorming onder minderheidsgroepen zit het wel goed en dat is belangrijk. Maar het debat smoorde in eensgezindheid.

De rondes voor speeddating, waarbij werkgevers met potentiële werknemers in contact zouden komen, werden vrijblijvende gesprekken, waarin mensen instemmend knikten over elkaars verstandige ideeën. Tijdens het voorafgaande debat had een moslimstudent uit Amersfoort kritiek willen leveren, maar hem werd verzocht om alleen met positieve suggesties te komen. Oplossingen, daar zou het om gaan. Hij ging weer zitten.

Amsterdam heeft altijd geleden onder een positief zelfbeeld. Er wordt gepronkt met de laagste werkloosheidscijfers onder jongeren in de drie grootste steden. In werkelijkheid zijn de cijfers hoger, omdat allerlei niet geregistreerde, niet zoekende of aan het lijntje gehouden werkloze jongeren niet worden meegerekend. Zeker gemiddeld 12 tot 13 procent is werkloos en zeker onder moslimjongeren is het veel hoger.

Er is in Amsterdam meer werk dan in Den Haag of Rotterdam, maar nu al komen bedrijven droog te staan wegens gebrek aan werknemers, terwijl jongeren op straat staan. De politiekorpschef Anja Noord waarschuwde tijdens de bijeenkomst dat bedrijven de boot missen, als ze er niet op tijd bij zijn. Na jaren inactiviteit zijn mensen niet meer aan het werk te krijgen. In Den Haag gaat de discussie over het gemakkelijker maken van ontslag. Maar de grote vraag wordt niet hoe je van het personeel afkomt, maar hoe je het krijgt.

Van de hoogste verdieping kon ik aan de overkant van het IJ de nieuwe bedrijvigheid zien groeien, kantoren, werkplaatsen, pakhuizen. Shell zit er met een hoog kantoor. Er zijn een grote smederij, een scheepswerf, Draka kabel. MTV bouwt er een kantoor en andere creatieve bedrijven. Maar in de verder noordelijk gelegen woonwijken ontsporen jongeren die niets hebben te doen. Getto's achter glaspaleizen. Dat dreigt in de toekomst. Over Amsterdam Noord heeft Jaap Noorda, onderzoeker bij de Vrije Universiteit in Amsterdam, een rapport geschreven waarin hij na lang rondlopen en praten met jongeren de werkloosheid heeft ontrafeld. Het werkloosheidspercentage blijkt zeker anderhalf keer zo hoog als de officiële cijfers van het Centrum voor Werk en Inkomen. In Amsterdam Noord is 18,4 procent van de beroepsbevolking tussen 15 en 22 jaar werkloos.

Het is goed dat jongeren in principe geen uitkering meer krijgen, maar daarmee is de werkloosheid niet verdwenen. De projecten die Noorda zelf organiseert, lopen vaak vast in de Amsterdamse gemeentebureaucratie. Zo wachten honderd Marokkanen die beter Nederlands willen leren, al maanden op drie ambtelijke instellingen die vinden dat ze met het project mee moeten doen, maar die het eerst nog onderling eens moeten worden. Er is ook nog Europese subsidie aangevraagd en dat duurt en duurt. Gemeenteambtenaren zorgen goed voor hun eigen werkgelegenheid.

Met een Zweeds model, dat de overheid meer verantwoordelijkheid geeft voor de arbeidsvoorziening, komt nog meer bureaucratie. Er is al zoveel overhoop gegooid, gereorganiseerd en opgegaan in nieuwe instellingen met nieuwe afkortingen. De overheid heeft de handen al vol aan verbetering van het onderwijs. Nederland mag niet langer wereldrecordhouder zijn voor schooluitval (Pisa-onderzoek onder rijke landen). Vmbo's moeten bieden wat bedrijven verlangen. Bedrijven kunnen leerlingen voorbereiden. Nu worden jongeren zoet gehouden met stages en banen zonder vooruitzicht. Daar hebben ze om begrijpelijke reden geen zin in. Bedrijven en de overheid moeten werk garanderen, volgens Noorda. Uitzicht op een baan motiveert.

Noorda heeft wel vaker spectaculaire evenementen meegemaakt waar vijftig notabelen contact zochten met jongeren die niet kwamen opdagen. Personeelswervers moeten volgens hem zelf de wijken in, praten en kleine projecten opzetten.

Het is urgent. Bedrijven zitten zonder personeel terwijl wijken door massawerkloosheid over de rand vallen. Als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed.

    • Maarten Huygen