'Kunst kopen gaat over jezelf kietelen'

Mensen die zo nu en dan kunst kopen kunnen uitgroeien tot echte verzamelaars. Kunstbeurs Art Amsterdam hield een dag voor beginners. Ze gingen de beurs op met tips. 'Originaliteit is belangrijker dan budget.'

Rondleidster Paula van Dijk vertelt in de stand van Kunstruimte Wagemans over het beeldje ‘Staande Jongen’ (1986) van Eja Siepman van den Berg. Foto Maarten van Haaff beginnend verzamelaars krijgen uitleg bij beelden van Eja Siepman van den Berg, Art Amsterdam, 5 mei 2006, foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Je ziet het aan de manier waarop de beginnende verzamelaars na de lunch de beurs op lopen. Langzaam. Een beetje het hoofd naar links, dan weer rechts maar vooral niet diep de stand van een galerie inkijken. Voor je het weet blijft je oog hangen aan een leuk schilderijtje en er zijn nog 124 andere stands te gaan.

Gisteren was het op kunstbeurs Art Amsterdam de Dag van de Beginnende Kunstverzamelaar. Zo'n 80 mensen hebben via galeries een uitnodiging ontvangen. Na inleidingen van ervaren verzamelaars gaan ze in vier groepjes de beurs op. Ze vallen niet op tussen de andere beursbezoekers: blank, welvarend, soms jong en meestal middelbaar of ouder.

De inleiders vertelden over hun eigen ervaring als verzamelaar. 'Het gaat niet om geld, originaliteit is belangrijker dan budget. Passie en kijken, dat is belangrijk voor het verzamelen van kunst', zei bijvoorbeeld Evert Schoorl, verzamelaar en bestuurslid van Vrienden van Museum de Fundatie in Zwolle. 'Plus heel goed luisteren en leren de goede dingen er uit te kiezen. Begin met grafiek, maar blijf er niet te lang in hangen.'

Zulke tips zijn welkom, want een kunstbeurs als Art Amsterdam blijft een overweldigende ervaring, zeker voor beginners. Vijf honderd meter lange gangen, witte wanden, grijze vloerbedekking. En overal waar je kijkt schreeuwen kunstwerken om je aandacht.

'Toegankelijker kan het niet', zegt kunsthistorica Paula van Dijk bij de stand van galerie Mokum. Ze leidt een van de vier groepjes rond. 'Voor ons te toegankelijk', bromt Paul Kraaijenhagen (65) tegen twee jonge vrienden bij het zien van de realistische kunst van schilders als Jasper van Putten. Snel neemt Van Dijk de beginnende verzamelaars mee naar de stand van galerie Marzee, gespecialiseerd in moderne sieraden. Ze verzamelt zelf art deco sieraden en vertelt enthousiast over iets van plexiglas dat aan de muur hangt. Kraaijenhagen ziet op tafel een sieraad liggen van een kunstenaar die hij kent en geeft meteen uitleg aan zijn vrienden. Hij klinkt niet als iemand die voor het eerst een kunstbeurs bezoekt. 'Ach, beginnend verzamelaar, ik blijf een beginner.' De groep is dan al verderop. 'Laat je verrassen door wat er te zien is', zegt Paula van Dijk. 'Kunst kopen gaat over jezelf kietelen.'

Alexander Mayhew (32) is jurist en bevriend met de inderdaad ervaren verzamelaar Kraaijenhagen. Mayhew is drie jaar geleden gaan verzamelen. 'Nederlands design van bijvoorbeeld Hella Jongerius. Ik heb een stuk of twaalf dingen. Nu komt er ook beeldende kunst bij. Ik ben dol op Marcel van Eeden, ik heb al vier tekeningen van hem gekocht. Ik vind het leuk om meerdere werken van een kunstenaar te hebben. Deze dag is goed om met andere mensen in aanraking te komen. En het brengt je naar plekken waar je uit jezelf niet zou komen.'

Bij Galerie Hof & Huyser confronteert rondleidster Van Dijk haar beginners met 'echte' moderne kunst. Felle doeken met veel lijnen. Galeriehouder Frans Hof geeft uitleg over techniek en bedoeling van kunstenaar Matthias Meyer. 'Je kunt zien dat hij een leerling is van Gerhard Richter.' Leni Melissen (59) is met haar dochter Sarah (27) meegekomen. Sarah studeert Algemene Cultuurwetenschap en won een uitnodiging voor de Dag voor de Beginnende Kunstverzamelaar met een spelletje op radiozender BNR. 'Ik zou wel graag willen verzamelen, maar heb nu het geld nog niet. Later, hoop ik.' Haar ouders verzamelen kleinoden en etnografica. Zelf heeft ze al een paar Japanse prenten. 'Maar ik vind hedendaagse kunst veel interessanter.'

'Wilt u er niet aan zitten', vraagt de galeriehoudster aan Joop van Eekeren die met zijn vingers een soort glazen vaas betast. De 58-jarige tandarts is naar de dag gestuurd door een bevriende galerie, maar een beginner is hij niet, geeft hij toe. 'Het is hier hartstikke leuk hoor, al die moderne kunst, maar ik verzamel hoofdzakelijk oude meubelen, het liefst uit de Renaissance, en tin en koper. Ik heb best een heel grote verzameling.' Hij heeft nog nooit iets verkocht, wat thuis een ruimteprobleem begint te worden. 'Ik heb twee Beatrixen van Warhol, ik wil er nu één veilen, kan ik weer wat anders kopen. Maar mijn partner wil dat ik eerst de collectie reorganiseer. Verzamelen is voor mij eigenlijk een ernstige verslaving', zegt hij met een relativerend lachje.

Dick van der Plas (50) en Ieke Zwart (45) uit Friesland vinden zichzelf wel beginners. 'We hebben schilderijen en grafiek. Als we geld hebben kopen we wat we leuk vinden. We hebben al iets van Miró en Frans Hoitink, een kunstenaar bij ons uit Kollum, vinden we heel leuk. Het is puur hobby.' Zwart: 'En we hebben een ikoon uit de Oekraïne en een heel mooie vaas. We zijn beginnend omdat we nog niet bewust aan het verzamelen zijn.' Ze vinden de dag interessant. 'Je gaat nu al heel anders de beurs over.'

Na iets meer dan een uur is de rondleiding voorbij. De groep lost op tussen de andere beursbezoekers. Iedereen zoekt zijn eigen interesses en later bij de borrel zullen ze vertellen over hun ontdekkingen en ervaringen.

    • Dirk Limburg