Hoge Raad bezorgd over verharding strafklimaat

De rechters en advocaten-generaal van de strafkamer van de Hoge Raad zijn bezorgd over de 'verharding' en 'verrechtsing' van het strafklimaat in Nederland. Ze hekelen het gemak waarmee politici wetten uitvaardigen die de burgerlijke vrijheden beperken en protesteren tegen het onzuivere staatsrechtelijk besef waar de politiek geregeld blijk van geeft.

'Het uitgangspunt dat een rechter een verdachte bij twijfel vrij moet laten, wordt in de politiek steeds minder gedeeld', zegt raadsheer G. Corstens. 'Ik vind dat wij als Hoge Raad vanuit onze verantwoordelijkheid voor de rechtstatelijkheid moeten durven zeggen: 'Jongens, jullie gaan te ver. Tot hier en niet verder'.' Volgens Corstens zit Nederland 'midden in een repressieve golf zoals in de jaren dertig van de vorige eeuw'.

'Een minister die zegt dat de onroerendezaakbelasting ongeldig is', zegt W.J.M. Davids, de president van de Hoge Raad, 'gaat zijn boekje te buiten. Die gaat op de stoel van de rechter zitten'.

Raadsheren noemen het 'bedenkelijk' als rechters geen inzage krijgen in AIVD-materiaal. Dat voorbereidingshandelingen voor een misdrijf strafbaar worden gesteld, vinden sommigen 'een hellend vlak'. 'De georganiseerde voorbereiding van een delict is al strafbaar. Daar komt nu het denken over een delict nog bij. Die stap zou er wel eens een te ver kunnen zijn', zegt raadsheer B. de Savornin Lohman. Volgens advocaat-generaal W. Vellinga ondermijnt iemand als CDA-fractievoorzitter Verhagen het rechtssysteem als hij zegt 'dat het niet zo erg is wanneer we onschuldigen opsluiten om schuldigen te pakken'.

Voor het eerst in zijn 168-jarige geschiedenis heeft de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege van het land, voor een aantal weken een journalist toegelaten. De Raad oordeelt niet over schuld of onschuld, maar over het eerlijke verloop van een proces. Of over de gegrondheid van een verzoek tot herziening van een vonnis. Maar na de Schiedammer Parkmoord en de Puttense moordzaak vinden de meeste raadsheren van de strafkamer dat herzieningen ondergebracht moeten worden bij een apart hof.

Andere raadsheren vrezen dan een verdere 'marginalisering' van de Hoge Raad, die volgens N. Schipper, president van het Gerechtshof te Amsterdam en oud-raadsheer bij de Hoge Raad, nu al 'niet altijd met beide benen in de maatschappij staat'.

Drie van de elf raadsheren zijn lid van de PvdA, van de rest stemt een meerderheid doorgaans op die partij. Ook de vijf advocaten-generaal, verbonden aan de strafkamer van de Hoge Raad, stemmen veelal links van het midden.

Maandblad:pagina 16-33
    • Gerard van Westerloo