Weekboek 18

Amerikanen weer boos om Nederlands kinderboek

In Lexington, een rijke voorstad van Boston, hebben de ouders van twee zevenjarige kinderen een rechtszaak aangespannen tegen een basisschool. De ouders protesteren omdat in de klas is voorgelezen uit het boek King & King, een vertaling van Koning & Koning van Linda de Haan en Stern Nijland. Het boek gaat over een prins die zijn levensgeluk niet bij een prinsesje vindt, maar bij een prins. Volgens de ouders valt een dergelijk verhaal onder seksuele voorlichting, iets waar zij van tevoren over ingelicht dienen te worden. De onderwijsinspecteur van Lexington zei tegen persbureau Reuters dat het voorlezen van King & King daar helemaal niets mee te maken heeft: het moet kinderen bewust maken van de wereld om hen heen. Massachusetts is de enige Amerikaanse staat waar homohuwelijken zijn toegestaan.

King & King heeft al eerder voor opschudding gezorgd. In 2004 nam een meisje in Noord Carolina het boek mee naar huis. Haar ouders weigerden het terug te brengen naar de bibliotheek. De school haalde bakzeil en zette het boek op een plank die niet bereikbaar was voor kinderen. Auteur Stern Nijland vertelt dat hun Amerikaanse uitgever ernstig bedreigd werd in die tijd. „Ze moesten een paar maanden lang door lijfwachten worden beschermd.” Een bibliotheek in Missouri verwijderde onlangs op aandringen van bezorgde ouders een boek met een (waar gebeurd) verhaal over twee mannetjespinguïns die samen een pinguïnkuikentje grootbrengen. En in Oklahoma City staan kinderboeken met een homoseksueel thema sinds kort op de volwassenen-afdeling. Het Nederlandse schrijversduo blijft zich verbazen over de opwinding. „Maar het is wel goed voor de publiciteit,” grinnikt Nijland.

Mijn eerste Van Dale nu ook in het Fries

Precies een jaar na het verschijnen van Mijn eerste Van Dale, brengen Van Dale en de Friese Persboekerij een Friese versie uit. Uitgeefster Jelma Knol van de Friese Persboekerij: „Wij waren meteen verrukt van het Nederlandse origineel. Het is een goed doordacht boek, echt een klassieker.” Myn earste Fryske Van Dale is net als het Nederlandse kinderwoordenboek bedoeld om peuters de eerste duizend woorden bij te brengen, voor ze naar de basisschool gaan. Het kan worden voorgelezen door ouders, maar ook in de peuterspeelzaal. Elk lemma is voorzien van een rijmpje en een plaatje. Vertaler en kinderboekenschrijver Mindert Wijnstra bewerkte alle Nederlandse lemma’s tot volwaardig Fries. Daarbij wandelden ook woorden binnen die niet in de Nederlandse editie stonden: brug (brêge), weg (dyk), kruiwagen (kroade), kievit (ljip), sloot (sleat), zeilen (sile), zeilboot (sylboat) en schaatsen (redens).

Bedenker van het woordenboek is Van Dale-redacteur Ferdinand Gildemacher. „Ik heb zelf een Friese achtergrond. En ik heb een neefje in de doelgroep. Toen ik hem voorlas uit Mijn eerste Van Dale, dacht ik: wat zou het leuk zijn om dit ook in het Fries te kunnen doen.” Hij had de hoeveelheid werk wel een beetje onderschat. „Ik dacht, Fries lijkt zo op Nederlands, je kunt het gewoon vertalen,” vertelt Gildemacher. „Maar uiteindelijk is maar tien procent van de lemma’s echt letterlijk uit het Nederlands vertaald. En het hele alfabet moest worden omgegooid.”

Harvard-student en ‘tweenie-auteur’ plagieerde

De negentienjarige Kaavya Viswanathan, Harvard-student en auteur van een populair tween-lit boek, is ervan beschuldigd tientallen passages gekopieerd te hebben van een andere bestseller-auteur voor jonge volwassenen. Haar uitgever Little, Brown and Company heeft het boek inmiddels uit de verkoop gehaald. Twee weken geleden onthulde campuskrant The Harvard Crimson frappante gelijkenissen tussen Viswanathans boek How Opal Mehta Got Kissed, Got Wild and Got a Life en twee boeken van tweenie-auteur Megan McCafferty, Sloppy Firsts en Second Helpings. Alinea’s uit laatstgenoemde boeken zijn letterlijk terug te vinden in Opal Mehta. The New York Times vond ook restanten van Sophie Kinsella’s chick-lit in het gewraakte boek terug. Daarop besloot de uitgever Viswanathans contract, een half miljoen dollar voor twee boeken, te verbreken. Ook de krant waar ze in haar middelbare schooltijd stage liep, gaat nu haar stukjes uitpluizen. De piepjonge Viswanathan viel lang en hard.

Viswanathan, die stelt dat ze het ‘onbewust en niet expres’ heeft gedaan, kan toch op medelijden rekenen. Bekritiseerd wordt ook haar uitgever, die de deal met de toen nog middelbare scholier sloot via een zogenaamde ‘book packager’; Alloy Books. Alloy bedenkt boeken ‘samen’ met auteurs en kan zo de hand leggen op een deel van de royalty’s en auteursrechten. En draagt Viswanathans status als jong, slim meisje van Indiase afkomst, niet bij aan de omvang van het schandaal? Blogger Jane Genova denkt juist het tegenovergestelde: „Als ze niet jong, aantrekkelijk en student aan een topuniversiteit geweest was, zou ze een tweede James Frey geworden zijn.”

    • Merel Boers