Verpleeghuisbewoners leven op bij gezellig eten

Een gezellige, gezamelijke maaltijd is goed voor de gezondheid van verpleeghuisbewoners. Dat schrijft promovenda Kristal Nijs van de afdeling humane voeding van de Wageningen Universiteit in een vandaag gepubliceerd onderzoek. Nijs vergeleek zes maanden lang in vijf verpleeghuizen de standaard-maaltijdverstrekking met de aan verpleeghuizen aangepaste versie van een ouderwetse gezinsmaaltijd.

Het onderzoekverslag is gepubliceerd op de website van het medisch-wetenschappelijke tijdschrift British Medical Journal (www.bmj.com).

Gezellig eten hield in: samen aan tafel, een bloemetje op tafel, eten van echte borden, zelf opscheppen uit opdienschalen, een keuze uit twee gerechten, bewoners die elkaar helpen en personeel dat ook aanzit, mee-eet en een praatje maakt.

Na zes maanden waren de 95 verpleeghuisbewoners die in het kader van het onderzoek 'gezellig' aten, gemiddeld een pond zwaarder geworden. De 83 mensen die een controlegroep vormden en op de standaardmanier bleven eten, verloren in dat halve jaar een kilo lichaamsgewicht.

De verpleeghuisbewoners in dit onderzoek waren gemiddeld 77 jaar oud, leden ieder gemiddeld aan drie ziekten en slikten zeven medicijnen. Behoud van lichaamsgewicht is dan vaak van levensbelang.

De bewoners die in Nijs' onderzoek op het eten-in-gezinsverband waren overgestapt, hadden na dat halve jaar ook een beduidend betere motoriek en een betere 'kwaliteit van leven'.

De standaardmethode van het opdienen van een warme maaltijd in een verpleeghuis is het binnenrijden van een kar vol van tevoren opgeschepte drievaksborden. De menu's zijn twee weken van tevoren uitgekozen. Het personeel loopt rond, deelt medicijnen uit en ruimt af bij de mensen die hun bord leeg hebben, of niet meer willen. Zo'n standaardmaaltijd begint voor iedereen individueel, zodra er een bord voor zijn neus komt te staan. Bewoners kunnen op hun kamer blijven tijdens de maaltijd. Onder het eten gaan de tehuisroutines gewoon door: de dokter en de schoonmaker kunnen binnenkomen. Of er kan bezoek arriveren. In de 'gezellige' omstandigheden komen alle bewoners naar de eetkamer en gaan de deuren dicht tijdens het eten.

De onderzoekers gingen terug naar een gezinsmaaltijd volgens de Nederlandse traditie, schrijven zij in hun artikel in het British Medical Journal. Omdat Nederlandse verpleeghuizen zuinig moeten zijn, was het maaltijdprotocol zo ontworpen dat de uitvoering niet duurder was dan de standaardmaaltijdvoorziening. Er waren alleen aanloopkosten voor de aanschaf van tafelkleden en serviesgoed.

De gezinsmaaltijd beviel tijdens het experiment zo goed dat de directies van de deelnemende verpleeghuizen besloten de 'gezellige gezinsmaaltijd' na afloop van het onderzoek voort te zetten en die ook op andere afdelingen te introduceren.