Servië wordt geen EU-lid - door Ratko Mladic

Servië levert ex-generaal Mladic niet uit en mag daarom geen lid worden van de Europese Unie.

Premier Kostunica moet nu vrezen voor zijn regering.

Veel grote woorden, deze week in de kwestie-Mladic. Carla Del Ponte, hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal, voelt zich 'misleid' door de Servische regering, die steeds belooft de voortvluchtige Bosnisch-Servische generaal op te pakken maar dat niet doet. Vice-premier Miroljub Labus stapte kwaad uit de Servische regering, omdat die het volk 'verraadt' door Mladic niet op te pakken. En premier Vojislav Kostunica stelde dat het EU-besluit 'enorme schade' aanricht.

De grote woorden waren gerechtvaardigd, want de EU heeft het toetredingsoverleg met Servië afgebroken, en dat is een zware klap - temeer omdat het stabilisatie- en associatieverdrag tussen Servië en Montenegro en de EU bijna klaar is en in juli had kunnen worden ondertekend.

Maar die klap heeft Kostunica aan zichzelf te wijten: voor de zevende keer dit jaar kwam de Servische regering haar belofte om Mladic op te pakken, niet na. Zes keer zag Brussel dat door de vingers - nu wankelde kennelijk de geloofwaardigheid van de EU zozeer dat ze sancties oplegde.

De vraag is of die sanctie, en het opstappen van Labus, politieke gevolgen hebben. Labus wil dat de partij die hij voorzit, de hervormingsgezinde en pro-Europese G17 Plus, uit de regering stapt waarin ze na zijn aftreden nog drie ministers heeft. Daarover praat het partijbestuur zaterdag. Een andere regeringspartij, de SPO (Servische Vernieuwingsbeweging) van minister van Buitenlandse Zaken Vuk Draskovic, wil naar eigen zeggen in elk geval uit de regering stappen als Mladic niet binnen drie weken wordt gepakt en uitgeleverd.

Als beide partijen breken met Kostunica is de val van zijn regering - nu al een minderheidsregering die is aangewezen op gedoogsteun van de socialisten van wijlen Slobodan Milosevic - onvermijdelijk en komen er in Servië vervroegde verkiezingen.

Het zal echter allemaal, zo menen waarnemers in Belgrado, zo'n vaart niet lopen. Niemand in Belgrado wil echt verkiezingen. Volgens opiniepeilingen zouden G17 Plus én de SPO bij vervroegde verkiezingen de kiesdrempel niet eens halen en dus uit het parlement verdwijnen. De partij van Kostunica, de Democratische Partij van Servië (DSS), zou niet verder komen dan 7,5 procent van de stemmen. Alleen de oppositionele ultra-nationalistische Servische Radicale Partij en de gematigde, eveneens oppositionele Democratische Partij van president Boris Tadic zouden profiteren van vervroegde verkiezingen.

Daar komt bij dat Miroslav Labus omstreden is binnen zijn eigen partij. Dat wekt twijfels over zijn oproep aan de drie resterende ministers van G17 Plus om hem te volgen en af te treden. In Belgrado wordt gespeculeerd over ruzies tussen Labus en de belangrijkste van die drie ministers, Mladjan Dinkic, minister van Financiën en Labus' plaatsvervanger als partijchef. Na het aftreden van Labus heette het in de partijcentrale van G17 Plus dat het om 'een persoonlijke stap' van de vice-premier gaat, waarmee werd gesuggereerd dat de rest van de partij het niet met zijn opstappen eens is. In Belgrado wordt ook gespeculeerd dat Labus misschien uit de partij stapt.

Maar ook als G17 Plus en SPO in de regering blijven, is die door het EU-besluit en het opstappen van Labus verzwakt. Sommige gevolgen dienen zich al snel aan. Later deze maand kiezen de Montenegrijnen in een referendum voor of tegen onafhankelijkheid van Montenegro, ofwel: voor of tegen het verbreken van de banden met Servië in de bestaande unie Servië en Montenegro. De EU-sanctie tegen Servië treft die unie in haar geheel, dus óók Montenegro. Dat is een argument voor premier Djukanovic van Montenegro in diens streven naar onafhankelijkheid. Hij zei woensdag dan ook dat Montenegro wordt 'gegijzeld' door 'de Servische desinteresse' voor het Joegoslavië-tribunaal.

En Mladic? Het is, zo citeerde woensdag het Servische persbureau Beta politiek waarnemer Goati, 'een illusie' te geloven dat 'een regering die gesteund wordt door de socialisten [van wijlen Milosevic] samenwerkt met het Joegoslavië-tribunaal'.