Linkse heimwee

De bejaarden worden keihard gepakt.' Je zou denken dat dat geen taalgebruik is voor een fatsoenlijk ochtendblad. Maar het stond in een column, dus dan mag het. De column is geschreven door Marcel van Dam en hij stond in de Volkskrant van gisteren. En hij ging niet over gerontofilie, maar over de plannen van Wouter Bos om de AOW op een andere manier te regelen. Van Dam beschuldigt zijn partijleider van 'misleiding', 'perverse solidariteit', en van het doen van beweringen die 'verder gaan dan misleiding', wat een manier is om te zeggen dat hij liegt zonder het woord 'liegen' te hoeven gebruiken. Je zou denken dat dit geen taalgebruik is voor een coryfee van de PvdA. Wat bezielt Van Dam om in deze bewoordingen de lijsttrekker van zijn eigen partij aan te vallen?

Er zijn volgens mij twee mogelijkheden. Ofwel Van Dam heeft gelijk, of er is iets anders aan de hand. Uiteraard heeft hij gelijk, want geen politicus zal vandaag de dag voorstellen doen met betrekking tot sociale voorzieningen die niet leiden tot bezuiniging en daarmee per definitie ongunstig uitpakken voor de begunstigden. Maar dat Van Dam gelijk heeft, is nog geen reden om oorlog te maken binnen de eigen gelederen. Dus moet er iets anders aan de hand zijn.

Van Dam heeft heimwee. Naar de tijden van zijn eigen belangrijkheid, toen hij als links voorman van de socialistische partij pal stond voor linkse standpunten. Maar vooral naar de tijd dat het socialisme nog links was. Those were the days. Maar Blair en Schröder hebben de weg gewezen en die was de derde weg. In navolging van haar Britse en Duitse zusterpartijen en hopend op een vergelijkbaar electoraal succes, is de PvdA een partij geworden die net als de rechtse partijen vóór oorlog is en tegen immigratie, voor veiligheid en tegen burgerrechten, voor bezuiniging en tegen solidariteit. Wouter Bos is de gedroomde leider van de derde weg, omdat hij zelf niet eens opvattingen heeft en daardoor moeiteloos standpunten kan overnemen die electoraal gunstig liggen, zoals bezuinigen op de sociale zekerheid. Hij hoeft er meestal niet eens zijn mond voor open te doen.

Dichter en romancier.

    • Ilja Leonard Pfeijffer