Les van Verdonk aan VS

Het kan snel omslaan: een maand geleden nog werd Nederland en Europa tijdens een hoorzitting voor de Amerikaanse Senaat de les gelezen over xenofobie. Deze week mocht minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) voor de Amerikaanse tv haar integratiebeleid tot voorbeeld stellen.

Ook in Amerika is het debat over immigratie en integratie losgebarsten met demonstraties en tegenprotesten. Op 1 mei, de dag van de arbeid die in Amerika niet wordt erkend, gingen honderdduizenden illegale immigranten in Amerikaanse steden de straat op om te protesteren tegen de groeiende oppositie tegen immigratie in Amerika en tegen een wetsvoorstel dat illegaliteit en hulp aan illegale vreemdelingen tot een misdrijf maakt.

Aanleiding is een omstreden voorstel van president Bush om van de 11 miljoen illegalen die in Amerika werken, deels legale gastarbeiders te maken die een kans krijgen op legalisering. Congresleden hebben deze voorstellen vertaald in verscheidene strenge en minder strenge wetsvoorstellen, waarvan er nog niet één definitief door de Senaat en het Huis van Afgevaardigden tegelijk is aangenomen.

De strengste variant, die van illegaliteit een misdrijf maakt, komt van het Huis van Afgevaardigden, maar de Senaat werkt nu aan een compromisvoorstel.

Legalisering valt goed bij Amerikaanse Latino's met illegaal in de VS verblijvende familieleden, maar wekt verontwaardiging bij andere Amerikanen. De Republikeinse achterban is gespleten en president Bush staat politiek te zwak om er iets aan te doen. Er zijn grote zorgen over Latino's die van dichtbij komen en delen van Amerika 'mexicaniseren'. Symbolisch is het debat over de vraag of het Amerikaanse volkslied in het Spaans mag worden gezongen. De culturele invloed van de omvangrijke bevolkingsgroep van Latijns-Amerikaanse afkomst in Amerika is vergelijkbaar met de impact van de moslim-immigranten in Europa. Vandaar de kortstondige Amerikaanse belangstelling voor het Nederlandse integratiebeleid.

Het is fout om illegalen te straffen voor productiewerk of diensten die op zich legaal zijn.

Amerika heeft relatief meer illegalen dan Europa en het probleem valt alleen te bestrijden door de werkgevers streng aan te pakken. Dat ligt gevoeliger, want werkgevers hebben meer invloed op de politiek dan illegalen. De demonstratieve inval in 26 filialen van een Amerikaans-Nederlands palletbedrijf was een goed begin. Nu de Amerikaanse bedrijven nog.

Geen enkel land heeft een simpele oplossing voor de sociale spanningen die massale immigratie met zich meebrengt, ook Amerika niet. Immigranten worden in dat land sneller als volwaardig medeburger geaccepteerd, en dus heeft Verdonk van Amerika veel te leren. Maar ook in Amerika verloopt de immigratie met horten en stoten. Elk land heeft gelegenheid en tijd nodig om grote immigratiegolven te verwerken. Een les uit de Amerikaanse geschiedenis is dat de integratie het snelst gaat als de immigratie tijdelijk is afgenomen.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren. Reageren: lezerschrijft@nrc.nl