Kom, lekker een middagje naar het stadion!

Zondag is het weer zover: een 'risicowedstrijd' in de Kuip.

Ajax tegen PSV. En de supporters tegen elkaar en tegen de politie.

'Als die supporters voor je zitten in de rechtszaal', zegt Catrien Zijlstra, voetbalofficier van Justititie, 'dan kun je je nauwelijks voorstellen dat zij dat waren. Het zijn gewone mensen met een baan en kinderen. Maar toch gebeurt er iets en staan ze ineens met bakstenen te gooien. Wat bezielt ze? 'Ja, sorry,' zeggen ze, 'ik weet ook niet waarom ik dat deed'.'

Zijlstra is een vrouw met macht. Althans, in de wereld van het voetbalvandalisme. Haar taak is van groot belang. Zij zorgt voor de justitiële aanpak van hooligans en vandalen bij wedstrijden in Amsterdam. In de rechtszaal moet zij wetsovertredingen bewijzen. Aanstaande zondag kan het zomaar weer gebeuren: voetbalvandalisme. Bij de wedstrijd Ajax-PSV in de Kuip in Rotterdam worden supporters van de twee teams strikt gescheiden gehouden, maar je weet nooit wat ze van plan zijn. Bovendien kan de politie een bezoek van ADO Den Haag niet uitsluiten. De Rotterdamse politie bevestigt zelfs extra waakzaamheid om deze reden, ook in de binnenstad. ADO heeft bij Ajax namelijk nog een rekening openstaan: in de nacht van 10 februari stichtten Ajax-supporters brand in het clubhuis van ADO.

Een andere reden voor waakzaamheid zijn de aanhangers van Feyenoord - omdat de wedstrijd in de Kuip is, zouden ook zij best langs kunnen komen. Bij de laatste wedstrijd tussen Feyenoord en Ajax, op 23 april, minder dan twee weken geleden, werden 799 mensen aangehouden, een Nederlands record. Kwaadwillende voetbalsupporters laten zich niet tegengehouden door de aanwezigheid van politie en ME.

Catrien Zijlstra loopt voor de wedstrijd vaak een rondje rond het Arenaterrein. 'Dan kun je alvast de sfeer proeven.'

26 april, twee uur voor de wedstrijd Ajax-Groningen: Met een rode bodywarmer, spijkerbroek en op bergschoenen valt Zijlstra niet op. Ze wijst de lucht in: een politiehelikopter. 'Die kunnen bewegingen op de grond in de gaten houden. Als supporters via een achteromroute bij de bezoekerstrein proberen te komen, wordt dat opgemerkt.'

Bij de wedstrijd Ajax-PSV op 7 mei is dat helemaal van belang. De Kuip is ouder dan de Arena, en tijdens de bouw is weinig rekening gehouden met vandalisme.

De aankomst van treinen en bussen is een heikel moment bij risicowedstrijden. Het kan lastig zijn supporters gescheiden te houden als, zoals bij de Kuip in Rotterdam, de tocht van het parkeerterrein naar de ingang enkele honderden meters bestrijkt. Ajax-Groningen was geen zware risicowedstrijd. Maar toch was behalve een helikopter de ME te paard aanwezig, en stonden overal op het terrein ME-busjes en politieagenten. Al vijf uur voor de wedstrijd hielden 150 agenten zich bezig met de beveiliging. De politie wil niet zeggen hoeveel agenten aanstaande zondag worden ingezet.

Zijlstra: 'De sfeer bij een wedstrijd kan ineens omslaan. Dan zie je mensen een capuchon over hun hoofd trekken, een kraag omhoog doen, zichzelf onherkenbaar maken. Dan willen ze rottigheid uithalen.'

Voordat het tot onrust komt, kan justitie in preventieve zin niet tegen voetbalvandalen in actie komen. Dat is een taak van de KNVB, de gemeente en politie. Stadionverboden zijn één manier om rellen te voorkomen; zware politie inzet is een andere. Voor Catrien Zijlstra is het dus wachten op rellen, en de geweldplegers dan voor de rechter laten verschijnen.

'Het moeilijkste', zegt Zijlstra, 'is dat je op individueel niveau moet kunnen bewijzen dat een strafbaar feit is gepleegd, terwijl er sprake is van groepsgedrag. Je kunt een groep niet dagvaarden, iedere verdachte krijgt een aparte dagvaarding. En per verdachte moet je bewijzen dat strafbaar is gehandeld. Soms ben je eindeloos met alle onderzoeken bezig, en krijg je het nog niet voor elkaar. '

Tijdens wedstrijden zitten vertegenwoordigers van de politie, het openbaar ministerie, medische hulpverlening, brandweer, gemeente en ook de Arena en Ajax bij elkaar in de 'commandoruimte'. Zo zijn de lijnen kort en kan er snel worden gehandeld. Om een wedstrijd te kunnen stilleggen, bijvoorbeeld, is overleg tussen justitie, politie en gemeente vereist. Overal hangen tv-schermen met videobeelden van verschillende plekken in en om het stadion. In de commandoruimte van de Arena kijkt een groot raam uit over het veld.

26 april weer, Ajax-Groningen: vanuit de tribune wordt na een doelpunt tegen Groningen een vuurpijl afgeschoten. 'Illegaal en gevaarlijk,' noemt Zijlstra dat. 'Ik vraag me af hoe ze dat het stadion in krijgen. Iedereen wordt gefouilleerd, maar toch gaat er bij elk doelpunt een vuurpijl de lucht in. Er is hier geen honderprocent-controle', zucht ze.

In de eenenveertigste minuut komt via de politieradio in de commandoruimte een melding binnen: supporters in het F-vak willen naar de bestuurskamer trekken. Zijlstra: 'Dat roepen ze vaker.' De ME zet een paar extra agenten bij de hoofdingang. Vanuit de commandoruimte is alles op videoschermen te volgen: een groep supporters stormt in de richting van de hoofdingang. Als ze daar de ME'ers zien valt de groep als los zand uit elkaar.

Dit soort bewegingen zijn niet strafbaar. Maar als officier van justitie wil Zijlstra graag weten wie bij die groep zitten. Met persoonsgebonden 'voetbalkaarten' bouwt de Amsterdamse politie aan een archief om incidenten - die niet in politiesystemen terechtkomen - te registreren. Bij een eventuele rechtszaak kan de officier van justitie tegenover de rechter aantonen dat de verdachte zich eerder op verdachte wijze heeft gedragen.

'Het is geen bewijs', zegt Zijlstra, 'maar het zegt wel iets.' Amsterdam heeft al 1300 persoonskaarten, terwijl de harde kern van Ajax-supporters ergens tussen de drie en de vijfhonderd man ligt.

Hoe de wedstrijd op zondag zal verlopen, is moeilijk in te schatten. Zijlstra hoopt vooral op een sportieve wedstrijd, natuurlijk wel met een overwinning voor Ajax. Al komt dan wel op maandag een huldiging in Amsterdam en mag ze weer aan het werk. 'De huldiging kan rustig blijven, maar het is niet uit te sluiten dat er ongeregeldheden komen. Dat er geluiden zijn dat trainer Danny Blind niet zal aanblijven als hoofdtrainer, kan daarbij een rol spelen.'

Bekijk de andere kant op www.hardcorehooligans.nl