Het jaartal is helemaal terug

Het jaartal ligt onder vuur. Het wordt geminacht. Het is duf, saai en zinloos, aldus onderwijskundigen, pedagogen en leerlingen. Maar als dat zo is, hoe valt dan de hausse te verklaren van boeken die als enige titel een jaartal hebben? We hebben een trend gezien van cultuurhistorische boeken over één voorwerp of één verschijnsel waar zonder mankeren de hele wereldgeschiedenis aan werd opgehangen, zoals zout, de kabeljauw, het kompas, de kleur rood, glas, de nacht, de kus, wandelen, het zakmes of de hond als huisdier.

Maar plotseling is het jaartal in opmars. De suggestie gaat van die jaartalboeken uit dat je in één klap alles over dat jaar weet. Eigenlijk hoeft de lezer alleen die boeken tot zich te nemen - zo'n 2000 titels als we ons beperken tot na het begin van onze jaartelling - om elke geschiedenisquiz te kunnen winnen. Het is de grote greep in het klein; een compromis tussen micro- en worldhistory. Maar zo encyclopedisch zijn die boeken nou ook weer niet. Voor de ene auteur is het een kapstok om flink uit te waaieren rond dat ene jaartal. Een ander - zoals het hiernaast besproken boek - beschrijft juist een periode voorafgaand aan het desbetreffende jaartal, 1492. Andere historici houden zich heel precies aan dat ene jaar en geven een dwarsdoorsnede van een maatschappij, of zelfs, zoals John E. Wills, van de hele wereld.

    • Roelof van Gelder