Bos, wees zuinig op rijken

Wouter Bos moet de toekomst van Nederland niet zoeken in roestige sectoren en eeuwig zingende bossen, meent Jort Kelder.

Even was ik verrast toen Wouter Bos onlangs begon met een lofzang op het `Scandinavische model`. Zou de socialistische voorman de wulpse vormen van topmodel Helena Christensen bezingen? Onwillekeurig gingen de gedachten terug naar mijn tienerjaren. Naar die warme Scandinavische zomers waarin wij houten huizen huurden aan zee. Waar de stoïcijnse Björn Borg de tennisbaan domineerde, en waar de goedmoedig gorgelende Saab van mijn vader de auto van mijn jeugddromen werd.

Maar over dat Scandinavië sprak Bos niet. Hij bezong dat andere noorden. Dat van de zorgzame overheid en de sterke staat. Maar ook dat van het soepele Deense ontslagrecht en de Zweedse nieuwe strengheid bij het sinterklazen met uitkeringen. Kloppen de sommetjes van Bos? Helaas niet.

Helena Christensen hoort niet op de catwalk van het kapitalisme. Onlangs nuanceerde het CPB de noordelijke successen. Niet alleen is de werkloosheid er hoger dan hier en zijn er meer arbeidsongeschikten, ze kampen er de laatste dertig jaar met structureel minder economische groei dan in de eurozone. En ondanks een bloeiende ict-sector ligt de arbeidsproductiviteit er lager dan in Nederland.

Bos signaleert een “perverse geldstroom van arm naar rijk“. En even dacht ik dat hij doelde op de topsalarissen binnen de publieke omroep, waar presentatoren als Paul Witteman en Paul de Leeuw op kosten van de belastingbetaler tot vijf keer de `Balkenende-norm` verdienen. Of doelde de PvdA-chef op de dolgedraaide subsidies aan culturele instituties die alleen bezocht worden door een hoog opgeleide goed verdienende elite?

Pervers, zeg dat wel. Maar voor het overige behoren de lage landen tot de genivelleerde top-3 van de wereld. De collectieve sector slokt 46 procent van het bruto binnenlands product op. Een getal dat door de vergrijzing volgens het CPB zal oplopen tot 55 procent, wat weer resulteert in een exploderend financieringstekort van3 procentpunt extra per jaar. Nu pleiten voor een grotere overheid diskwalificeert iedere politicus voor het premierschap.

Ook op andere punten kan Bos Scandinavië maar beter links laten liggen. Als Nederland al het predikaat `Koeweit aan de Noordzee` verdient, is het olierijke Noorwegen tenminste Saoedi-Arabië aan het Skagerak. Eens zijn de putten leeg en moet het potverteren stoppen. Finland, dat andere bejubelde `nordic country` wordt geroemd vanwege zijn ict-sector. Niet ten onrechte, maar ook modieus. Als Nokia hoest, is de Finse economie verkouden. Bovendien kun je geen Googles en Nokia`s per Haags decreet afdwingen.

Zweden dan maar? De huizen zijn er schilderachtig, maar achter de witte kozijnen schuilt een drama. Toen de Zweedse politiek de hypotheekaftrek stapsgewijs verminderde van 80 naar 47 naar 30 procent, stortte de huizenmarkt volledig in, stokte de nieuwbouwproductie, daalde de particuliere consumptie met vijf procent en schrompelde het bruto nationaal product in vier jaar tijd met vier procentpunt in. Andersom waren de jubeljaren in de Nederlandse economie tweede helft jaren `90 terug te voeren op de gestegen huizenprijzen. Toegegeven, schijnwelvaart, maar Bos wenst zijn kamikazestrategie met de hypotheekrenteaftrek alleen door te duwen om te laten wat nodig is: lagere belastingtarieven. Nederland kent nog steeds hoge tarieven van 42 en 52 procent. Dat is vragen om vluchtgedrag in hoge hypotheken of, in het uiterste geval, verhuizing naar fiscaal zonniger oorden. Ons land zou wel iets zuiniger mogen zijn op zijn rijken.

En toch, enige moed kan onze geprofeteerde PvdA-premier niet ontzegd worden. Om te voorkomen dat Europa verder wegglijdt in de decadente wattendeken van onbetaalbare verzorgingsstaten, zal er meer, harder en langer gewerkt moeten worden. En niet in oude roestige sectoren, maar in de nieuwe creatieve economie. Bos` grootste tegenstander zal zijn eigen behoudende electoraat zijn.

De reactie van Marcel van Dam is tekenend. Als Bos niet alleen de rijken maar álle bejaarden laat meebetalen aan de AOW, kondigt de PvdA-coryfee aan de partij te verlaten waaraan hij zijn carrière dankt. Van Dam maakte deel uit van een kabinet dat deed wat niet nodig was en een collectief waterhoofd creëerde op kosten van toekomstige generaties. Zelfs nu hij weet dat de grijze golf met 20 miljard euro per jaar onbetaalbaar wordt, wil hij de rekening doorschuiven naar de kinderen. Kan het asocialer? Bos moet knokken tegen naïeve betweters, conservatieve vakbondsleden en cynische uitvreters. De rollatorrevolutie komt eraan. Dat vergt een bijna suïcidale inspiratie voor een PvdA-voorman. Alleen moet hij de antwoorden eerder in de veerkrachtige VS of de opkomende Aziatische economieën zoeken dan in de eeuwig zingende bossen. Die roffelende Saab Turbo van mijn vader is al lang verstild tot een rochelende roestbak.

Jort Kelder is hoofdredacteur van het zakenblad Quote.

    • Jort Kelder