U kunt deze foto gratis op A3 uitprinten

De server van het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam lag dinsdag een uur plat. 14.000 unieke bezoekers, daar was de website niet tegen bestand. De reden voor de drukte? Gratis te downloaden foto's van fotograaf Hans Aarsman, onder meer bekend van het boek Hollandse Taferelen en de fotorubriek De Aarsman Collectie in De Volkskrant. Normaal kost een foto van Aarsman zo tussen de 1500 en 2000 euro. Om een foto te kunnen downloaden moesten bezoekers zich laten registreren. De eerste dag deden 656 mensen dat. Het museum spreekt al van een succes.

Is dit nu een sympathieke pr-stunt voor de fotografie of een onwenselijke actie die de waarde van een foto als kunstwerk devalueert? En waarom zou iemand zoiets doen - vrijwillig zijn eigen werk weggeven? Aarsman: “Het Fotomuseum kocht wat werk van mij. Maar museale verzamelingen zijn zo duf; ik zag mijn printjes al liggen in de stellingen. Toen heb ik gezegd: waarom doen jullie niet iets eigentijdsers? We leven toch in cyberspace?“ Zijn werk vrij downloadbaar maken was een oude droom van Aarsman. Hij heeft altijd weerzin gehad tegen de bedragen die voor foto's worden gerekend. “Fotografie is de reproduceerbaarheid zelf. De oplage moedwillig beperken om het werk zeldzaam en dus waardevoller te laten zijn, staat haaks op het wezen van de fotografie. Fotografie is hét medium van het volk - dat is het altijd geweest. En internet is een democratisch middel bij uitstek - het is voor uitdelen geschapen. De verspreiding van foto's via internet is een ontwikkeling die niet valt tegen te houden.. En als je zo'n ontwikkeling de ruimte geeft, dient zich altijd wel een nieuwe bron van inkomsten voor inventieve mensen aan.“

Met zijn actie levert Aarsman commentaar op het debat over de artistieke waarde van de fotografie sinds de digitale revolutie. Als een maker een printje maakt van een digitaal beeld, is dat dan kunst? Aarsman: “Ik heb altijd een sterk gevoel van zinloosheid gehad als ik een foto uitprintte en inlijstte, voor iemand die daar 1000 euro voor over had.“ Dat kunnen liefhebbers dus nu thuis zelf doen. Het Fotomuseum is nog in overleg met twee andere fotografen.

Overwegen meer fotografen soortgelijke initiatieven? Of kijken ze wel drie keer uit? Fotograaf Leo Dievendal: “Het hangt er maar helemaal van af wat een kunstenaar wil met een werk, van zijn eigen opvatting over uniciteit. Wil je dat je foto's gezien en gebruikt worden? Of wil je een soort exclusieve performance leveren? Voor het verspreiden van je werk en het vergroten van je naamsbekendheid is dit initiatief ideaal. Maar als je moet leven van je foto's is het niet wenselijk dat de marktwaarde van je werk daalt.“

Aarsman maakt zich niet zo'n zorgen om zijn mogelijke waardedevaluatie. “Daar moet je niet te conservatief over doen. Ik red me wel.“ Bovendien: er is wel degelijk een verschil tussen de prints die mensen thuis kunnen maken, en de door hem goedgekeurde gesigneerde exemplaren in het museum, vindt hij. Aan die opvatting heeft hij zelfs alweer een nieuwe actie gekoppeld: mensen die zijn foto Waterhuizen (1988-1989) thuis uitprinten en opsturen ontvangen een gesigneerde foto van Aarsman. Hun prints worden door het museum verzameld en uiteindelijk geëxposeerd. Fotograaf Annaleen Louwens: “Alles wat Aarsman doet is op een bijzondere manier relativerend. Hij zet de wereld op zijn kop.“

Ga voor de foto's naar www.nederlandsfotomuseum.nl